🎤 Muxbir savoli: Do‘kondagi tuxum tovuqdan qanday yo‘l bosib, savatimizga yetib keladi?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Matematika
Dushanba: tuxum masalasi
Kuzgi ta’tildan keyingi birinchi dars. Nodira opa masala berdi: bir lotok tuxum — 30 ta, narxi 45 000 so‘m. C = a × n: 2 lotok — 90 000 so‘m. Keyin : «Birinchi qo‘shiluvchi 5 400, ikkinchisi 8 100 ning 9 ga bo‘linmasi» — 5 400 + 8 100 : 9. Avval bo‘lish: 8 100 : 9 = 900, so‘ng 5 400 + 900 = 6 300. Ayirishda 6 300 — , 900 — : 6 300 − 900 = 5 400. Opa qo‘shdi: do‘kondagi tuxumning ko‘pi yirik parranda fermalaridan keladi. Malika o‘yladi: «Lekin tuxum qanday yig‘iladi?» Gipotezasi: «Fermachi quyoshli hovlida uyalardan tuxumni qo‘lda yig‘adi.»
Topshiriq: Bir lotok tuxum 45 000 so‘m. 2 lotok necha so‘m turadi?
📰 Fakt: Do‘kondagi tuxumning ko‘pi yirik parranda fermalaridan keladi.
Ona tili
Dushanba: kimning tuxumi?
Ona tili darsida qaratqich kelishigini o‘rgandilar: u «Kimning? Nimaning?» savoliga javob beradi va -ning qo‘shimchasi bilan yasaladi: bola — bolaning, daraxt — daraxtning. Ikkinchi ot odatda egalik qo‘shimchasini oladi: «bolaning qalami», «tovuqning tuxumi». Kimga tegishli ekanini -niki ham aytadi: «Bu daftar Zarinaniki.» Tushum kelishigi esa -ni bilan yasaladi, «Kimni? Nimani?» savoliga javob beradi va ot bilan fe’lni bog‘laydi: «Fermachi tuxumni yig‘adi.» Esla: -ning ot bilan otni, -ni ot bilan fe’lni bog‘laydi. Malika sarlavha yozdi: «Tuxumning yo‘li».
Seshanba kuni tabiiy fanlardan o‘zini tekshirish darsi bo‘ldi. Hayvonlar umurtqali (sutemizuvchilar, qushlar, sudralib yuruvchilar, suvda ham quruqlikda yashovchilar, baliqlar) va umurtqasizlarga bo‘linadi. Tovuq — qush, ya’ni umurtqali. Hayvonlar uch muhitda yashaydi: quruqlik-havo, suv va tuproq; har biri o‘z muhitiga moslashgan. Oziq zanjiri doim o‘simlikdan boshlanadi. Anvar qiziq fakt aytdi: bugungi qushlar dinozavrlarning avlodlari! Tyrannosaurus «zolim kaltakesak-podshoh», Triceratops «uch shoxli yuz» degani. Demak, tovuq — dinozavrning uzoq qarindoshi.
Topshiriq: Hayvonlarni guruhlarga ajrat.
So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)
Umurtqali
Umurtqasiz
Tabiiy fanlar
Seshanba: nonushta va a’zolar
Kechqurun Aziz so‘radi: «Men yegan tuxum tanamda qayerga ketadi?» Malika tushuntirdi: odam tanasi lardan iborat. Ichki a’zolar — miya, yurak, o‘pka, oshqozon, jigar — bosh suyagi va qovurg‘alar ostida himoyalangan. Yurak qonni tomirlarga haydaydi, o‘pka kislorod beradi, oshqozon ovqatni qisman hazm qiladi, jigar qondagi zararli moddalarni tozalaydi. Skelet — ichki tayanch: kattalarda 206 ta suyak bor, bolalarda ko‘proq. Suyaklar orqali ham ulanadi: tirsak, tizza. Vrachlar ichki a’zolarni UTT bilan ko‘radi, u tovush to‘lqinlaridan foydalanadi va zarar bermaydi.
Topshiriq: Kattalarda nechta suyak bor?
Ingliz tili
Chorshanba: xavfsiz velosiped
Chorshanba kuni ingliz tili darsida qadriyat — velosipedda xavfsiz yurish haqida o‘qishdi. Qoidalar: har safar kiying, svetofor va belgilarga amal qiling, to‘g‘ri tomondan yuring, qorong‘uda chiroq yoqing, kichik bo‘lsangiz kattalar bilan yuring. Yo‘l so‘rash: «Excuse me. How do you get to the farm?» Javob: «Go straight ahead and turn left at the hotel.» Va albatta: «Thank you!» «Ur» va «ir» bir xil o‘qiladi: turtle, hurt, burn; girl, bird, shirt. Anvar ham, Zarina ham o‘z shlemini ko‘rsatdi. Malika yozdi: «Juma kuni fermaga boramiz!»
Topshiriq: Yo‘l so‘rashni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
Howdoyougettothefarm?
Matematika
Chorshanba: ko‘p amalli masala
Chorshanba kuni Malika fermadagi do‘kon haqida masala tuzdi. 5 ta tuxum qutisi x so‘mdan, 2 ta lotok (x + 1 500) so‘mdan. : 5 × x + 2 × (x + 1 500). x = 4 000 bo‘lsa: 20 000 + 11 000 = 31 000 so‘m. Tuxum qutisining i V = a × b × c = 30 × 12 × 8 = 2 880 sm³. Vaqt tenglamasi: ferma smenasi 6 soat 50 minutda boshlanib 9 soat 05 minutda tugasa, x = 9 s 05 min − 6 s 50 min = 2 s 15 min. Ekologiya masalasi: 2 t singan shishadan 1 600 kg yangi shisha chiqadi. 1 t dan 1 600 : 2 = 800 kg, 5 t dan 800 × 5 = 4 000 kg. Ko‘p marta ishlatiladigan narsa pulni tejaydi va tabiatni asraydi.
Topshiriq: 2 t singan shishadan 1 600 kg yangi shisha chiqadi. 3 t dan necha kg?
📰 Fakt: Fermada tuxum qutilarga joylanadi va do‘konlarga olib ketiladi.
O‘qish savodxonligi
Payshanba: ertak va masal
Payshanba kuni o‘qish darsida «Do‘stlikda gap ko‘p ekan» xalq ertagini eslashdi: unda jonsiz narsalar do‘st bo‘ladi. Xalq ertagining muallifi yo‘q: uni yuz yillar davomida odamlar og‘zaki aytgan. Jonsiz narsa yoki hayvon gapirib, o‘ylasa — bu . Ertakda qahramonlar bir-biridan farq qiladi, lekin birga foydali bo‘la oladi. Keyin «Tovuq bilan Tulki» masalini o‘qishdi. — hayvonlar yoki narsalar orqali odam xatti-harakatini mayin kulgi bilan ko‘rsatadigan qisqa asar. Unda tulki ayyorlik va xushomadning, qo‘y esa sodda odamning timsoli. Oxirida «qissadan hissa» bo‘ladi. Malika o‘z maqolasi uchun hissa topdi: «Faktni o‘zing tekshir!»
Topshiriq: Jonsiz narsa gapirib o‘ylasa, bu nima deyiladi?
Matematika
Payshanba: takrorlash
Payshanba kuni yakuniy darsda ma’lumotlar va diagrammalarni takrorladilar. Ma’lumot jadval, ustunli yoki chiziqli diagramma, grafik bilan beriladi. — yig‘indi : sonlar soni. Malika besh tuxum massasini o‘lchadi: 55, 60, 58, 62, 65 g. Yig‘indi 300 g, o‘rtachasi 300 : 5 = 60 g. Chastota — natija necha marta takrorlangani. Venn diagrammasida da ikkala to‘plam elementlari bor. To‘g‘ri to‘rtburchakda qarama-qarshi tomonlar , qo‘shni tomonlar perpendikulyar: tuxum qutisidagi qatorlar kabi.
Topshiriq: 50, 60 va 70 sonlarining o‘rta arifmetigi nechaga teng?
Texnologiya
Juma: parranda fermasida
Juma kuni sinf fermasiga bordi. Bu yerda do‘kondagi tuxumning ko‘pi yetishtiriladi. Tovuqlar bir necha qavatli katakchalarda yashaydi, har bo‘limda bir nechtadan; panjara oldida yemlik va suv ichgich o‘rnatilgan. Ularga kuniga ikki marta don, mayda to‘g‘ralgan sabzi, ko‘katlar va — bug‘doy, makkajo‘xori, tariq aralashmasi — beriladi. Faqat toza suv ichishadi, katakchalar muntazam tozalanadi. Zootexnik va veterinar parrandalar sog‘ligini kuzatadi va emlaydi. Yangi tuxum qiya pol bo‘ylab yig‘gichga dumalab tushadi. Ishchilar uning tozaligi, po‘sti butunligi, o‘lchami va massasini tekshiradi va qutilarga joylaydi. Malika gipotezasi noto‘g‘ri chiqqanini yozdi.
Topshiriq: Yangi tuxum fermada yig‘gichga qanday tushadi?
📰 Fakt: Yangi tuxum qiya pol bo‘ylab yig‘gichga dumalaydi; ishchilar uning tozaligi, po‘sti, o‘lchami va massasini tekshirib, qutilarga joylaydi.
Ingliz tiliTabiiy fanlar
Juma: shakllar fermada
Fermadan qaytayotib bolalar ingliz tilida uch o‘lchamli shakllarni qidirdilar. «The feed tower is a cylinder», — dedi Anvar. — to‘pdek, tekis yoqsiz; cylinder — ikki doira va egri yon (banka kabi); cone — bitta doira va uchi bor (muzqaymoq stakani); cube — oltita teng kvadrat yoq (o‘yin soqqasi); pyramid — asos va uchburchak yonlari. Kub 6 yoq va 12 qirraga ega. Zarina tuxum qutisiga ishora qildi: «It is a box.» Tovuq katak yonida turib sinchkov qaradi — bu yerda hamma narsa o‘z o‘lchamiga ega!
Topshiriq: Shakl nomini rasmga juftla.
So‘zni mos rasmga sudrang (yoki ikkalasini ketma-ket bosing)
sphere⚽cylinder🥫cone🍦cube🎲
O‘qish savodxonligi
Maqola chiqdi!
Dushanba kuni «4-B xabarlari»da «Tuxumning yo‘li» maqolasi chiqdi. Malika yozdi: «Men tuxumni fermer quyoshli hovlida uyalardan qo‘lda yig‘adi deb o‘ylagandim. Gipotezam noto‘g‘ri chiqdi: yirik fermada tovuqlar katakchalarda yashaydi, tuxum esa qiya pol bo‘ylab yig‘gichga dumalab tushadi.» Anvar fermadagi suratlarni qo‘ydi, Zarina esa tuxum massasining o‘rtachasini tekshirdi. Nodira opa maqtadi: «Sen savol berding, borib ko‘rding va xatoni ochiq tan olding.»
Topshiriq: Qaysi fakt «tuxum qo‘lda uyadan yig‘iladi» gipotezasini rad etdi?
Do‘kondagi tuxumning ko‘pi yirik parranda fermalarida yetishtiriladi. Tovuqlar bir necha qavatli katakchalarda yashaydi, kuniga ikki marta don va omixta yem oladi, faqat toza suv ichadi; zootexnik va veterinar ularni kuzatadi. Yangi tuxum qiya pol bo‘ylab yig‘gichga dumalaydi, ishchilar uning tozaligi, po‘sti, o‘lchami va massasini tekshirib, qutilarga joylaydi.
— Malika, yosh muxbir
Tekshirilgan faktlar
Do‘kondagi tuxumning ko‘pi yirik parranda fermalaridan keladi.
Fermada tuxum qutilarga joylanadi va do‘konlarga olib ketiladi.
Yangi tuxum qiya pol bo‘ylab yig‘gichga dumalaydi; ishchilar uning tozaligi, po‘sti, o‘lchami va massasini tekshirib, qutilarga joylaydi.
Yulduzli savollar
Tuxum qutisi hajmi V = 30 × 12 × 8. U nechaga teng?
Kubning nechta yog‘i bor?
O‘ylab ko‘r: nega muxbir gipotezasi noto‘g‘ri chiqsa ham, uni yashirmaydi?