119
Harakatga doir masalalar yechish
Darslik: 4-qism, 119-dars, 28–30-betlar
MaqsadHarakatga doir masalalarni sxema va jadval yordamida yechish; ikki bosqichli harakat.
Yangi so‘zlar
sxema · diagramjadval · tablebosqich · stageyetib borish · to arrive
Tushuntirish
Masala shartini jadvalga yozish qulay: ustunlar v, t va s. Harakat ikki bosqichda bo‘lsa, har bir bosqich uchun yo‘lni alohida topamiz, so‘ng qo‘shamiz. Ikki harakatni taqqoslaganda bir xil kattalikni (masalan, yo‘lni) teng olib, vaqt yoki tezlikni solishtiramiz.
Namunalar
Avtomobil 50 km/soat tezlik bilan 3 soat, keyin 70 km/soat tezlik bilan 2 soat yurdi. 1-bosqich: 50 × 3 = 150 km, 2-bosqich: 70 × 2 = 140 km. Jami 150 + 140 = 290 km.
Toshkent–Samarqand taxminan 300 km. Avtobus 60 km/soat tezlikda 300 : 60 = 5 soat, 75 km/soat tezlikda 300 : 75 = 4 soat yo‘lda bo‘ladi, ya’ni 1 soat tez.
Sinfda faoliyat
«Jadvalni to‘ldir»: o‘qituvchi harakat haqida qisqa hikoya aytadi; bolalar daftarda v, t, s jadvalini chizib, ma’lum sonlarni yozadi va noma’lumni topadi.
Mashq
1
Ikki bekat orasi 168 km. Poyezd 56 km/soat tezlik bilan yursa, bir bekatdan ikkinchisigacha necha soatda yetib boradi?
3
2
Sayyoh otda 7 km/soat tezlik bilan 2 soat, keyin piyoda 3 km/soat tezlik bilan 4 soat yurdi. Jami necha km yo‘l bosdi?
26
3
Ikki velosipedchi 120 km yo‘lga chiqdi. Birinchisining tezligi 15 km/soat, ikkinchisiniki 20 km/soat. Ikkinchi velosipedchi birinchisidan necha soat oldin yetib keladi?
2
4
Uydan bog‘gacha 2 km 400 m. Bobom 80 m/minut tezlik bilan yuradi. U bog‘ga necha minutda yetib boradi?
30