16
Ko‘p xonali sonlarni qo‘shish
Darslik: 1-qism, 16-dars, 49–51-betlar
MaqsadKo‘p xonali sonlarni ustun shaklida qo‘shishni o‘rganish.
Yangi so‘zlar
ustun shaklida qo‘shish · column additionyodda tutish · carryingbirliklar xonasi · ones placeyig‘indi · sum
Tushuntirish
Ikki ko‘p xonali sonni qo‘shish uchun ularni ustun shaklida yozamiz: birliklar birliklar ostida, o‘nliklar o‘nliklar ostida va hokazo. Qo‘shishni o‘ng tomondan boshlaymiz. Agar xonadagi yig‘indi 10 yoki undan ko‘p bo‘lsa, uning birliklarini shu xonaga yozamiz, o‘nligini esa keyingi xonaga qo‘shamiz.
Namunalar
41 523 + 26 304 = 67 827 (yodda tutish kerak emas).
475 867 + 268 495: 7 + 5 = 12 (2 yozamiz, 1 yodda); 6 + 9 + 1 = 16 (6, 1 yodda); 8 + 4 + 1 = 13 (3, 1 yodda); 5 + 8 + 1 = 14 (4, 1 yodda); 7 + 6 + 1 = 14 (4, 1 yodda); 4 + 2 + 1 = 7. Javob: 744 362.
Sinfda faoliyat
«Raqamlar o‘z joyida»: kataklarga bo‘lingan varaqda bolalar ikki sonni ustun shaklida yozadi. Qo‘shnisi xonalarning to‘g‘ri tekislanganini tekshiradi, keyin birga qo‘shadi.
Mashq
1
36 200 + 24 700 = ?
60900
2
45 236 + 38 794 = ?
84030
3
3 km 200 m + 5 km 400 m. Javobni metrda yozing.
8600
4
Kutubxonada 6 417 ta qo‘lyozma, 3 285 ta xarita va 148 ta globus saqlanadi. Hammasi bo‘lib nechta buyum bor?
9850
5
999 999 + 3 = ?
1000002