118
Masofa, vaqt, tezlik
Darslik: 4-qism, 118-dars, 25–27-betlar
MaqsadMasofa, vaqt va tezlik orasidagi bog‘lanish: s = v × t, v = s : t, t = s : v.
Yangi so‘zlar
yo‘l (masofa) · distancevaqt · timetezlik · speedformula · formula
Tushuntirish
Harakat masalalarida uchta kattalik bor: yo‘l s, vaqt t va tezlik v. Yo‘l = tezlik × vaqt: s = v × t. Tezlik = yo‘l : vaqt: v = s : t. Vaqt = yo‘l : tezlik: t = s : v. Birliklar mos bo‘lishi kerak: km/soat bilan km va soat, m/minut bilan m va minut.
Namunalar
v = 60 km/soat, t = 3 soat bo‘lsa, s = 60 × 3 = 180 km.
s = 360 m, v = 45 m/minut bo‘lsa, t = 360 : 45 = 8 minut.
Sinfda faoliyat
«Uchburchak formulasi»: bolalar s, v va t ni uchburchak shaklida yozib (tepasida s, pastida v va t), yopilgan harfga qarab qaysi amalni bajarishni aytadi.
Mashq
1
Avtomobil 70 km/soat tezlik bilan 4 soat yurdi. U necha km yo‘l bosdi?
280
2
Velosipedchi 15 km/soat tezlik bilan 90 km yo‘lni necha soatda bosib o‘tadi?
6
3
Ari 6 m/s tezlik bilan 20 sekund uchdi. U necha m masofani bosib o‘tdi?
120
4
Yo‘lovchi 60 m/minut tezlik bilan yurib, 1 800 m yo‘lni necha minutda bosib o‘tadi?
30