25
Yaxlit sonlarni bo‘lish
Darslik: 1-qism, 25-dars, 78–80-betlar
MaqsadYaxlit sonlarni bo‘lish usulini o‘rganish; ko‘paytirish va bo‘lishning o‘zaro teskariligi.
Yangi so‘zlar
bo‘linuvchi · dividendbo‘luvchi · divisorbo‘linma · quotientteskari amal · inverse operation
Tushuntirish
Yaxlit sonlarni bo‘lishda ikkala sonning oxiridan bir xil sondagi nollarni o‘chirib, qolgan sonlarni bo‘lamiz: 15 000 : 500 = 150 : 5 = 30. Bo‘luvchida nol bo‘lmasa, bo‘linuvchini xona birliklarida o‘qib, jadval bo‘yicha bo‘lamiz: 4 900 : 7 = 49 yuzlik : 7 = 7 yuzlik = 700. Bo‘lishni ko‘paytirish bilan tekshiramiz.
Namunalar
64 000 : 800 = 640 : 8 = 80. Tekshirish: 80 × 800 = 64 000.
5 600 : 8 = 700, chunki 56 : 8 = 7 va 7 yuzlik = 700.
Sinfda faoliyat
«Nolsiz va nolli»: o‘qituvchi doskaga bo‘lish misolini yozadi, bolalar nollarni chizib tashlab, soddalashtirilgan misolni yechadi, so‘ng ko‘paytirib tekshiradi.
Mashq
1
420 : 6 = ?
70
2
350 000 : 7 000 = ?
50
3
48 000 : 400 = ?
120
4
4 500 000 so‘m 50 000 so‘mlik kupyuralardan iborat. Nechta kupyura bor?
90
5
To‘g‘ri to‘rtburchakning yuzi 540 000 sm², bo‘yi 900 sm. Eni necha sm?
600