74
Uzunlik birliklari va ularning bog‘liqligi
Darslik: 3-qism, 74-dars, 19–21-betlar
MaqsadUzunlik birliklari orasidagi bog‘lanish qoidasi: katta birlikdan kichigiga o‘tishda ko‘paytiramiz, kichigidan kattasiga o‘tishda bo‘lamiz.
Yangi so‘zlar
ko‘paytirish · multiplyingbo‘lish · dividingqoida · rulearalash o‘lchov · mixed measure (e.g. 3 m 5 dm)
Tushuntirish
Uzunlik birliklari zanjiri: 1 km = 1 000 m, 1 m = 10 dm, 1 dm = 10 sm, 1 sm = 10 mm. Katta birlikdan kichigiga o‘tsak, sonni birliklar orasidagi nisbatga ko‘paytiramiz: 4 m = 40 dm. Kichikdan kattasiga o‘tsak, shu songa bo‘lamiz: 600 sm = 6 m. Aralash sonlarni hisoblashda ularni eng kichik birlikka o‘tkazamiz.
Namunalar
4 m = 40 dm = 400 sm = 4 000 mm; 6 300 sm = 63 m.
3 m 2 dm − 85 sm = 320 sm − 85 sm = 235 sm = 2 m 35 sm.
Sinfda faoliyat
«Zanjir»: doskada birliklar zanjiri chiziladi. Har bir bola kartochkadagi sonni berilgan birlikka o‘tkazadi va strelka ustiga «×10» yoki «:10» deb yozadi.
Mashq
1
7 m = ? mm
7000
2
50 000 dm = ? km
5
3
(2 km 100 m + 1 km 900 m) : 4 = ? m
1000
4
Akaning qarmog‘i 4 m 20 sm, Sardorniki 2 m 85 sm. Akaning qarmog‘i necha santimetr uzun?
135
5
Uzunligi 12 m bo‘lgan arqondan 7 dm li 9 ta bo‘lak kesib olindi. Arqonning necha detsimetri qoldi?
57