To‘plamlar birlashmasi, to‘plamlarga doir masalalar, mulohazalar, mantiqiy masalalar
Darslar 143–146 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 3-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, 2023
134
To‘plamlar birlashmasi
Darslik: 4-qism, 134-dars, 75–77-betlar
MaqsadTo‘plamlar birlashmasi: A ∪ B, umumiy elementlarni bir marta sanash; elementlar soni.
Yangi so‘zlar
birlashma · unionbelgi ∪ · the sign ∪umumiy element · common elementbir marta · once
Tushuntirish
A va B to‘plamlarning barcha elementlari birgalikda ularning birlashmasini hosil qiladi va A ∪ B deb yoziladi. Umumiy elementlar birlashmada faqat bir marta yoziladi. Birlashmadagi elementlar sonini topish uchun elementlar sonini qo‘shamiz va umumiy elementlar sonini bir marta ayiramiz: n(A ∪ B) = n(A) + n(B) − n(A ∩ B).
ƒFormula
n(A ∪ B) = n(A) + n(B) − n(A ∩ B)
A ∪ B = {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7} (har biri bir marta)
n(A ∪ B) = 5 + 4 − 2 = 7
🎭 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
O‘qituvchi rasm to‘garagi va qo‘shiq to‘garagi bolalarini tomoshaga taklif qiladi. Ikkala to‘garakda ham bo‘lgan bola faqat bir marta sanaladi.
Kim ishlatadi
Tashkilotchilar, o‘qituvchilar
Bugun sinab ko‘ring
‘Qizil mevalar’ va ‘dumaloq mevalar’ni o‘ylang. Ikkalasiga ham kiradigan mevani ayting.
Namunalar
A = {1, 3, 5, 7}, B = {5, 7, 9, 11}. A ∪ B = {1, 3, 5, 7, 9, 11}, A ∩ B = {5, 7}. Elementlar soni: 4 + 4 − 2 = 6.
Ingliz tili to‘garagida 15 bola, shaxmat to‘garagida 12 bola bor, 5 bola ikkalasiga ham qatnaydi. To‘garaklarga jami 15 + 12 − 5 = 22 bola qatnaydi.
Sinfda faoliyat
«Ikki doira sanog‘i»: ikki halqa qisman ustma-ust qo‘yiladi. Bolalar «Kitob o‘qiydi» va «Rasm chizadi» kabi ikki xususiyat bo‘yicha joylashadi. Sinf halqalardagi jami bolalarni umumiy bolani ikki marta sanamasdan hisoblaydi.
Mashq
1
A = {a, b, c}, B = {c, d}. A ∪ B ni yozing.
{a, b, c, d}
2
A to‘plamda 6 ta, B to‘plamda 9 ta element bor, A ∩ B da 4 ta element bor. A ∪ B da nechta element bor?
11
3
Sinfda 14 bola suzishga, 11 bola futbolga qatnaydi, 6 bola ikkalasiga qatnaydi. Hamma bola kamida bitta to‘garakka qatnasa, nechta bola bor?
19
4
A – 10 gacha juft natural sonlar, B – 10 gacha 3 ga karrali natural sonlar. A ∪ B ni yozing.
{2, 3, 4, 6, 8, 9, 10}
5
Oldingi topshiriqdagi A da 5 ta, B da 3 ta element va A ∩ B = {6}. A ∪ B da nechta element bor?