63
To‘g‘ri to‘rtburchakning perimetri
Darslik: 2-qism, 63-dars, 75–77-betlar
MaqsadTo‘g‘ri to‘rtburchakning perimetrini formula bilan topish: P = 2 × (a + b).
Yangi so‘zlar
perimetr · perimeterbo‘y va en · length and widthformula · formulatomon · side
Tushuntirish
Perimetr – shakl barcha tomonlari uzunliklarining yig‘indisi. To‘g‘ri to‘rtburchakning qarama-qarshi tomonlari teng, shuning uchun P = a + b + a + b = 2 × (a + b), bunda a – bo‘yi, b – eni. Masalan, tomonlari 4 sm va 8 sm bo‘lsa, P = 2 × (4 + 8) = 24 sm = 2 dm 4 sm. Noma’lum tomonni topish: yarim perimetrdan (P : 2) ma’lum tomonni ayiramiz.
Namunalar
15 m × 9 m bog‘ning atrofi: P = 2 × (15 + 9) = 48 m.
P = 50 sm, a = 18 sm bo‘lsa, b = 50 : 2 − 18 = 25 − 18 = 7 sm.
Sinfda faoliyat
«Devor qurish»: bolalar sinf polini yoki partani o‘lchab, uning perimetrini ikki usulda (to‘rt tomonni qo‘shib va formula bilan) hisoblaydi.
Mashq
1
To‘g‘ri to‘rtburchakning bo‘yi 12 sm, eni 7 sm. Perimetrini toping (sm).
38
2
Fermerning dalasi 300 m uzun, 150 m keng. Dalani o‘rab chiqish uchun necha metr devor kerak?
900
3
To‘g‘ri to‘rtburchakning perimetri 64 dm, bo‘yi 20 dm. Uning eni necha dm?
12
4
Xonaning bo‘yi 4 m 50 sm, eni 3 m. Uning perimetri necha metr?
15
5
To‘g‘ri to‘rtburchakning perimetri 50 sm, bir tomoni 18 sm. Ikkinchi tomonini toping (sm).
7