100
Tenglik va tengsizliklar
Darslik: 3-qism, 100-dars, 98–100-betlar
MaqsadIfoda, tenglik, tengsizlik va tenglamani farqlash; x < 7 tengsizlikning yechimlari.
Yangi so‘zlar
tenglik · equalitytengsizlik · inequalitytenglama · equationnoma’lum · unknown
Tushuntirish
Ifoda – sonlar va amal belgilaridan iborat yozuv: x + 21. Tenglik – ikki ifodani «=» belgisi bilan bog‘lash: 18 − 6 = 12; u to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri bo‘lishi mumkin. Tengsizlik – ikki ifodani «<» yoki «>» belgisi bilan bog‘lash: c < 8. Tenglama – noma’lum son bor tenglik: 20 − k = 11. Tengsizlikdagi noma’lum x < 7 «x yettidan kichik» deb o‘qiladi va natural sonlardan x = 1; 2; 3; 4; 5; 6 qiymatlarida to‘g‘ri bo‘ladi. x ≤ 7 («kichik yoki teng») bo‘lsa, 7 ham yechim.
Namunalar
x + 12 – ifoda; 5 × 4 = 20 – to‘g‘ri tenglik; 9 + 2 < 8 – noto‘g‘ri tengsizlik (11 > 8); 3 × y = 18 – tenglama (y = 6).
a < 4 tengsizlik natural sonlardan a = 1; 2; 3 da to‘g‘ri, jami 3 ta yechim.
Sinfda faoliyat
«Belgini top»: o‘qituvchi yozuvlarni (ifoda, tenglik, tengsizlik, tenglama) kartochkalarga yozadi. Bolalar kartochkani to‘g‘ri guruhga qo‘yadi va tenglik yoki tengsizlikning to‘g‘ri-noto‘g‘riligini aytadi.
Mashq
1
x < 6 tengsizlik natural sonlardan nechta qiymatda to‘g‘ri bo‘ladi?
5
2
2 340 + 1 750 ... 4 000 qatorga mos belgini («<» yoki «>») qo‘ying.
>
3
Quyidagilardan qaysi biri tenglama: x + 5 = 12, x + 5, 7 + 5 = 12?
x + 5 = 12
4
To‘g‘ri to‘rtburchak zalning bo‘yi a = 7 m, eni b = 5 m. a × 2 + b × 2 ifodaning qiymatini toping (perimetr, m).
24
5
64 va 4 sonlarining ko‘paytmasi 250 dan kichikmi? Ko‘paytmani toping.
256