116
Masalalar yechish
Darslik: 4-qism, 116-dars, 19–21-betlar
MaqsadPerimetr, yuz, hajm va qoldiqli bo‘lish formulalari yordamida masalalarni bosqichma-bosqich yechish.
Yangi so‘zlar
formula · formulaifoda · expressionbir birlikka keltirish · convert to one unitko‘chat · seedling
Tushuntirish
Masalani yechishdan oldin: 1) nima berilgan va nima topish kerakligini aniqlang; 2) mos formulani yozing; 3) kattaliklarni bir xil birlikka keltiring; 4) ifoda tuzib hisoblang va javobni tekshiring. Bitta formuladan uch xil masala hosil bo‘ladi: S = a × b dan a = S : b va b = S : a ham topiladi.
Namunalar
Hovlining bo‘yi 12 m, eni 80 dm. 80 dm = 8 m. S = 12 × 8 = 96 m².
To‘g‘ri to‘rtburchak bog‘ning bo‘yi 18 m, eni 12 m. Atrofiga har 2 m da bittadan ko‘chat ekiladi. P = (18 + 12) × 2 = 60 m, ko‘chatlar 60 : 2 = 30 ta.
Sinfda faoliyat
«Formulani tanla»: o‘qituvchi masala shartini o‘qiydi. Bolalar kartochkalardan (P, S, V, a = b × c + r) mosini ko‘tarib, nima uchun shuni tanlaganini tushuntiradi.
Mashq
1
Kvadrat shaklidagi gilamning perimetri 28 dm. Tomoni necha dm?
7
2
Bog‘ning bo‘yi 40 m, eni 30 m. Uning atrofiga har 5 m da bittadan chiroq o‘rnatildi. Nechta chiroq o‘rnatilgan?
28
3
Omborning bo‘yi 6 m, eni 4 m, balandligi 30 dm. Hajmi necha m³? (30 dm = 3 m)
72
4
Don 50 kg lik qoplarga solindi: 28 ta to‘la qop chiqdi va 35 kg don ortib qoldi. Jami necha kg don bor edi?
1435