11
Pozitsion sanoq sistemasi
Darslik: 1-qism, 11-dars, 34–36-betlar
MaqsadPozitsion sanoq sistemasini tushunish: raqamning qiymati uning o‘rniga bog‘liq.
Yangi so‘zlar
raqam · digitpozitsion sanoq sistemasi · place-value number systemarab raqamlari · Arabic numeralsrim raqamlari · Roman numerals
Tushuntirish
Hamma sonlarni 10 ta raqam bilan yozamiz: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. Bu raqamlar Hindistonda kashf qilingan, nolning kashf etilishi juda muhim bo‘lgan. Raqamning qiymati u turgan o‘ringa bog‘liq: 528 da 5 – yuzlik, 2 – o‘nlik, 8 – birlik. Qadimda Yevropada rim raqamlari ishlatilgan: I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100.
Namunalar
528 da 5 ta yuzlik, 2 ta o‘nlik, 8 ta birlik bor; to‘liq o‘nliklar soni 52, to‘liq yuzliklar soni 5.
LVIII = 50 + 5 + 3 = 58; CXII = 100 + 10 + 2 = 112.
Sinfda faoliyat
«Raqam kartochkalari»: bolalarga 2, 5, 8 raqamli kartochkalar beriladi. Ular turlicha tartibda turib uch xonali sonlar hosil qiladi va har birini o‘qiydi.
Mashq
1
Sonlarni yozish uchun nechta raqam ishlatiladi?
10
2
2, 5 va 8 raqamlaridan (har birini bir martadan olib) nechta turli uch xonali son tuzish mumkin?
6
3
528 sonida nechta to‘liq o‘nlik bor?
52
4
XXVII + XII ni arab raqamlari bilan hisoblang.
39
5
3 ta magnit 60 000 so‘m turadi. 5 ta magnit necha so‘m turadi?
100000