Fotometriya va yoritilganlik

Fotometriya yorug‘likning ko‘zga ta’sirini o‘lchaydi. Yorug‘lik oqimi Φ (birligi lyumen, lm) — manbaning ko‘z sezadigan nurlanish quvvati. Yorug‘lik kuchi I — manbaning berilgan yo‘nalishdagi fazoviy burchak birligiga to‘g‘ri keladigan oqimi: I = Φ/Ω; birligi kandela (cd), SI ning asosiy birliklaridan biri (hozirgi ta’rif: chastotasi 540·10¹² Hz bo‘lgan monoxromatik nurlanish uchun nurlanish kuchi 1/683 W/sr bo‘lgan yo‘nalishdagi yorug‘lik kuchi 1 cd; bu to‘lqin uzunligi ≈ 555 nm, ya’ni ko‘z eng sezgir bo‘lgan yashil nurga mos). Fazoviy burchak Ω = S₀/R² (steradian, sr); butun fazo uchun 4π sr, shuning uchun nuqtaviy manbaning to‘la oqimi Φ = 4π·I. Yoritilganlik E = Φ/S (birligi lyuks, 1 lx = 1 lm/m²). Nuqtaviy manbadan R masofada yorug‘lik nuri sirtga tik tushsa E = I/R², nur sirt normali bilan φ burchak hosil qilsa E = I·cosφ/R²; bir necha manbaning yoritilganliklari qo‘shiladi. Ravshanlik B = I/S (cd/m²) — yorituvchi sirtning birlik yuzasi yorug‘lik kuchi. Yoritilganlik kvadrat qonuni bo‘yicha masofa bilan kamayadi.