Laboratoriya ishi: Difraksion panjara yordamida yorug‘lik to‘lqin uzunligini aniqlash
Ishning maqsadi — yorug‘likning to‘lqin uzunligini difraksion panjara bilan o‘lchash. Qurilma: panjara (davri d ma’lum, masalan 10 μm yoki 20 μm), cho‘g‘lanma lampa, o‘rtasida tor tirqishi bo‘lgan qora ekran va millimetrli chizg‘ichli uzun reyka. Panjara orqali tirqishga qaralganda tirqishning ikkala tomonida 1-, 2-, … tartibli spektrlar ko‘rinadi. Tirqishdan tanlangan rangning n-tartibli chizig‘igacha bo‘lgan masofa y, panjaradan tirqishli ekrangacha masofa x o‘lchanadi. Burchak kichik bo‘lganda (y ≪ x) sinφ ≈ tgφ = y/x, shuning uchun d·sinφ = nλ dan λ = d·y/(n·x). O‘lchashni har bir rang uchun bir necha tartibda va o‘ng-chap tomonlarda takrorlab, λ_o‘rt, absolut xatolik Δλ = |λ_o‘rt – λ| ning o‘rtachasi va nisbiy xatolik ε = Δλ_o‘rt/λ_o‘rt ni hisoblaymiz. Natijani jadvalga yozamiz. Xavfsizlik: faqat o‘quv lampasi; Quyoshga va lazerga qaramang; lampani tarmoqqa ulashni o‘qituvchi bajaradi.
Jadval shablonini chizing: rang, x (mm), y (mm), n, λ (nm), λ_o‘rt, Δλ, ε. Yuqoridagi misol sonlari bilan to‘ldiring. Haqiqiy ishni maktab laboratoriyasida bajaring; uyda lampa bilan CD sirtidagi spektrni kuzatishingiz mumkin, lekin Quyoshga to‘g‘ri qaramang.