Magnit maydon energiyasi
Tokli g‘altak atrofidagi magnit maydon energiyaga ega: tokni nol qiymatdan I gacha oshirishda manba o‘zinduksiya EYuK ga qarshi ish bajaradi va bu ish maydon energiyasi sifatida to‘planadi. Oqim Φ = L·I tokka proporsional bo‘lgani uchun Φ(I) grafigi to‘g‘ri chiziq, bajarilgan ish esa uning ostidagi uchburchak yuziga teng: A = I·Φ/2. Demak, W = I·Φ/2 = L·I²/2: energiya induktivlikka to‘g‘ri va tok kuchining kvadratiga proporsional. Tok 2 marta ortsa, energiya 4 marta ortadi; L ning o‘rni mexanikadagi massa, I ning o‘rni tezlik, shuning uchun W = LI²/2 kinetik energiya mυ²/2 ga o‘xshaydi. Tok uzilganda bu energiya yo‘qolmaydi: u o‘zinduksiya toki yoki uchqun issiqligi va nurlanishi sifatida ajraladi. Ferromagnit o‘zakli g‘altakda L katta, shuning uchun bir xil tokda energiya ham katta; elektromagnit kranlar yuklarni ko‘tarishda shu maydon kuchidan foydalanadi.
Induktivligi 10 H va toki 100 A bo‘lgan MRT apparatining magnit g‘altagi kabi katta elektromagnitni tasavvur qiling. Saqlanadigan energiya W = LI²/2 = 10 · 10⁴ / 2 = 50 kJ, bu 1000 kg mashinaning 36 km/soat (10 m/s) tezlikdagi kinetik energiyasiga teng. Tok ikki baravar kamaysa, energiya to‘rt baravar kamayadi.
Tibbiyot muhandislari MRT magnitlarining energiyasini xavfsiz boshqaradi, energetiklar g‘altaklarda energiya zaxiralash tizimlarini loyihalaydi, kuchlanish o‘zgartirgich (konverter) ishlab chiqaruvchilari g‘altak energiyasini har siklda sarflaydi.
Massasi 50 kg bo‘lgan jismning 1,5 m/s tezlikdagi kinetik energiyasini hisoblang (≈ 56 J). Induktivligi 0,5 H bo‘lgan g‘altak xuddi shuncha energiyani qanday tokda saqlashini toping.
Daftarda L–I jadvalini tuzing: L = 2 H uchun I = 1, 2, 3, 4 A bo‘lganda W ni hisoblang va W ning I dan bog‘liqligi grafigini chizing (parabola). Haqiqiy tajribada katta induktivli g‘altakni ulash-uzishni faqat mutaxassis o‘tkazadi: uzilishda yuqori kuchlanish va uchqun paydo bo‘lishi mumkin.