Lazer va ularning turlari
Uyg‘ongan atom o‘z-o‘zidan (spontan) foton chiqaradi, bunda fotonlar fazasi va yo‘nalishi tartibsiz bo‘ladi. Eynshteyn ko‘rsatganidek, o‘tish energiyasi hν ga teng foton uyg‘ongan atom yonidan o‘tsa, atomni majburan pastki holatga tushirishi mumkin: chiqqan foton unikidek chastotali, fazali, yo‘nalishli va qutblanishli bo‘ladi. Agar uyg‘ongan atomlar soni asosiy holatdagilardan ko‘p bo‘lsa (inversiya; buning uchun atomlar uzoq yashaydigan metastabil holatga ega bo‘lishi va tashqi manba — «nasos» — ularni uyg‘otib turishi kerak), fotonlar ko‘chkisimon ko‘payadi. Oynalar orasidagi rezonatorda nur qayta-qayta o‘tib kuchayadi va bir tomondan qisman chiqadi. Birinchi yoqut lazerida xrom ionlari yorug‘lik chaqnashidan uyg‘onadi va ≈ 694 nm qizil nur beradi. Lazer nuri kogerent, deyarli monoxromatik, juda yo‘nalgan (kichik yoyilish burchagi) va yuqori intensivlikka ega. Turlari: qattiq jismli, gaz, yarimo‘tkazgichli, tolali va boshqalar; ular o‘lchash, aloqa (optik tola), payvandlash va kesish, tibbiyot, shtrix-kod o‘qish kabilarda qo‘llanadi. Xavfsizlik: lazer nuri, hatto kuchsiz ko‘rsatkichniki ham, ko‘zni shikastlashi mumkin — uni hech qachon odam, hayvon yoki oynaviy sirtlar tomon yo‘naltirmang.
Lazer ko‘rsatkichini o‘qituvchi ruxsatisiz ishlatmang; uni ko‘zga, odamga, hayvonga yoki ko‘zgu va oynaga yo‘naltirmang. Mashq: daftarda lazer nurining o‘ziga xos 4 xossasini va har biriga bittadan qo‘llanishini yozing (masalan, kogerentlik, yo‘nalganlik).