O‘zgaruvchan tok zanjirida rezonans hodisasi
Ketma-ket R–L–C zanjirda tashqi kuchlanish chastotasi shunday bo‘lsaki, XL = XC bo‘lib qolsa, reaktiv qarshilik nolga teng bo‘ladi va to‘la qarshilik eng kichik qiymatga tushadi: Z = R. Unda tok amplitudasi eng katta: Iₘ = Uₘ/R — bu elektr zanjirdagi rezonans. Shart ωL = 1/(ωC) dan rezonans chastotasi ωrez = 1/√(LC) (νrez = 1/(2π√(LC))), ya’ni tashqi chastota konturning xususiy chastotasi ω₀ ga teng. Tok amplitudasining chastotaga bog‘liqlik grafigi — rezonans egri chizig‘i; R qancha kichik bo‘lsa, cho‘qqi shuncha baland va tor. Rezonansda g‘altak va kondensatordagi kuchlanishlar teng: UL = UC = Iₘ·XL = (Uₘ/R)·√(L/C); agar (1/R)√(L/C) > 1 bo‘lsa, ular manba kuchlanishidan katta bo‘ladi (shu sababli bu hodisa kuchlanishlar rezonansi deyiladi) va izolyatsiya teshilishiga olib kelishi mumkin. Radiopriyomnikda kontur sig‘imi yoki induktivligi o‘zgartirilib, uning xususiy chastotasi kerakli stansiya chastotasiga tenglashtiriladi: shu signalga rezonans bo‘lib, u boshqalardan kuchliroq ajralib chiqadi.
Cho‘ntak FM radiosida L = 100 nH bo‘lgan g‘altak bilan 100 MHz li stansiyaga sozlash uchun sig‘im C = 1/(4π²ν²L) ≈ 25 pF bo‘lishi kerak. Shu chastotada XL = XC, Z = R eng kichik va tok eng katta. Qo‘shni stansiya chastotasida Z kattaroq bo‘lgani uchun uning signali ancha zaif qoladi: rezonans bitta stansiyani ajratib beradi.
Radio muhandislari qabul qilgichlarni kerakli stansiyaga sozlaydi, tibbiyot texniklari MRT qurilmasidagi radiochastota g‘altaklarini rezonansga keltiradi, energetiklar zanjirda xavfli kuchlanish ortib ketmasligi uchun rezonansdan qochadi.
Kichik yengil narsani ipga bog‘lab, ipning uchidan ushlang va qo‘lingizni juda kichik harakat bilan turli tezlikda siljiting. Faqat narsaning o‘z tebranish ritmiga mos kelganda uning tebranishi kattalashishini kuzating: bu rezonans.
O‘qituvchi bilan: tayyor o‘quv radiopriyomnigining (yoki sozlanuvchi kondensatorli modelning) sozlash tugmasini burab, nima o‘zgarayotganini aniqlang (sig‘im yoki induktivlik). Stansiyalarni ajratish tamoyilini rezonans bilan tushuntiring. O‘zingiz antenna yoki simlarni elektr tarmog‘iga ulamang.