Tranzistorli elektromagnit tebranishlar generatori
Real konturda erkin tebranishlar aktiv qarshilik tufayli so‘nadi; so‘nmas tebranish olish uchun yo‘qolgan energiyani manbadan to‘g‘ri paytda qaytarib berib turish kerak. Chastotasi yuz minglab Hz bo‘lgan konturda kalitni sekundiga yuz minglab marta ulab-uzish mexanik asboblar uchun imkonsiz, buni elektron kalit — tranzistor bajaradi. Generatorda L va C dan iborat kontur tranzistor orqali batareyaga ulanadi; konturdagi tok o‘zgarishi bog‘lanish g‘altagi Lb da EYuK induksiyalaydi, bu EYuK tranzistor bazasiga beriladi va uni kerakli paytlarda ochib-yopadi. Ya’ni chiqishdagi (konturdagi) jarayon kirishni boshqaradi — bunga teskari bog‘lanish deyiladi, tebranishlar so‘nmasligi uchun kirish va chiqish kuchlanishlari fazasi 180° ga farq qilishi kerak. Chastotasi baribir Tomson formulasi bilan aniqlanadi. Bunday tizim avtotebranish tizimi: unda tashqi davriy ta’sir kerak emas, energiya manbayi tizimning o‘zida va uning berilishini tizimning o‘zi boshqaradi; qismlari — energiya manbayi, tebranuvchi tizim (kontur) va elektron kalit (tranzistor).
Daftarda generator blok-sxemasini chizing: batareya – tranzistor – kontur (L, C) – bog‘lanish g‘altagi Lb – bazaga qaytish chizig‘i; teskari bog‘lanish yo‘nalishini strelka bilan ko‘rsating. Tajribani o‘zingiz tarmoqqa ulanadigan asboblar bilan qilmang; tayyor o‘quv generatorini faqat o‘qituvchi ko‘rsatadi.