Elektromagnit induksiya hodisasi. Induksiya elektr yurituvchi kuch. Faradey qonuni
1831-yilda Faradey berk konturdan o‘tuvchi magnit oqimi o‘zgarganda unda tok paydo bo‘lishini aniqladi; bu hodisa elektromagnit induksiya, hosil bo‘lgan tok esa induksion tok deyiladi. Tok faqat oqim o‘zgarayotgan vaqtdagina mavjud: magnit g‘altak ichida tinch tursa, galvanometr nolni ko‘rsatadi; oqim qanday usul bilan (magnitni siljitish, g‘altakni siljitish, tokni o‘zgartirish, konturni burish) o‘zgarmasin, effekt bir xil. Faradey–Maksvell qonuni: konturda hosil bo‘lgan induksiya EYuK son jihatdan magnit oqimining o‘zgarish tezligiga teng, Eᵢ = –ΔΦ/Δt; N o‘ramli g‘altak uchun Eᵢ = –N·ΔΦ/Δt (birligi volt, 1 V = 1 Wb/s). Konturning qarshiligi R bo‘lsa, induksion tok I = |Eᵢ|/R. Minus ishorasi Lens qoidasini ifodalaydi: induksion tok o‘z magnit maydoni bilan uni hosil qilgan oqim o‘zgarishiga qarshilik qiladi (oqim ortsa, tok maydoni oqimga qarshi, kamaysa — shu yo‘nalishda). Kesik (ochiq) halqada EYuK paydo bo‘lsa-da, tok oqmaydi, shuning uchun u magnitga ta’sir qilmaydi.
Faqat o‘qituvchi ko‘rsatadigan namoyish: g‘altak va sezgir galvanometr (yoki voltmetr) ulangan zanjirda magnitni g‘altak ichiga kiritish va chiqarishda strelkaning og‘ishini kuzating. Tez va sekin harakat qilganda og‘ish qanday farq qilishini va nega tinch magnitda tok yo‘qligini tushuntiring. Kuchli (neodim) magnitlar barmoqni qisib, asboblar va kartalarga zarar yetkazishi mumkin — ehtiyot bo‘ling.