O‘zinduksiya hodisasi. O‘zinduksiya EYuK. Induktivlik
O‘zinduksiya — konturdagi tok o‘zgarganda, shu tok hosil qilgan o‘z magnit oqimi o‘zgarishi tufayli konturning o‘zida induksiya EYuK paydo bo‘lishi hodisasidir. Konturdan o‘tuvchi oqim tokka proporsional: Φ = L·I, bunda L — induktivlik; u konturning o‘lchamlari, o‘ramlar soni va muhitning magnit xossalariga bog‘liq. O‘zinduksiya EYuK Eₛ = –L·ΔI/Δt: tok qanchalik tez o‘zgarsa, EYuK shunchalik katta. Birligi genri (H): 1 H = 1 V·s/A, ya’ni tok 1 A/s tezlik bilan o‘zgarganda 1 V EYuK hosil qiluvchi kontur induktivligi. Uzunligi l, kesim yuzi S, o‘ramlar soni N bo‘lgan uzun g‘altak (solenoid)ning induktivligi L = μ₀μN²S/l; ferromagnit o‘zak μ ni, demak L ni ko‘p marta orttiradi. O‘zinduksiya Lens qoidasiga bo‘ysunadi: ulanishda tok sekin ortadi, uzilishda sekin kamayadi; induktivlik mexanikadagi massa kabi tok o‘zgarishiga «inertlik» beradi.
Faqat o‘qituvchi bilan, past kuchlanishli batareya va kichik lampochka bilan: g‘altak (temir o‘zakli) va rezistor orqali ulangan ikki bir xil lampochkani kalit bilan ulab, qaysi biri keyinroq yonishini kuzating. Qaysi lampochka sekin yonayotganini induktivlik bilan bog‘lab tushuntiring. G‘altakni tarmoqqa ulash mutlaqo taqiqlanadi.