O‘simliklar filogenezi

O‘simliklar filogeniyasi bir hujayrali suvo‘tlardan gulli o‘simliklargacha bo‘lgan tarixiy yo‘ldir. Sianobakteriyalar fotosintezi atmosferani kislorod bilan boyitdi, so‘ng yashil va qizil suvo‘tlar suvda rivojlandi. Suv havzalari qisqarganda ayrim suvo‘tlar quruqlikka chiqdi va quruqlikda qurib qolish, suv va minerallarni olish hamda tayanch kabi muammolar paydo bo‘ldi; natijada ildiz va bargli poya shakllandi, qoplovchi, o‘tkazuvchi va mexanik to‘qimalar paydo bo‘ldi. Silur davrida taxminan 430 mln yil avval ildizsiz va bargsiz psilofitlar (riniya, kuksoniya) paydo bo‘ldi. Devon davrida plaunlar, qirqbo‘g‘imlar va qirqquloqlar rivojlandi; yo‘sinlarda esa haqiqiy o‘tkazuvchi to‘qima va ildiz yo‘q. Toshko‘mir davrining nam va iliq botqoqliklarida daraxtsimon plaunlar (lepidodendron), qirqbo‘g‘imlar va qirqquloqlar o‘rmonlari hukmron bo‘ldi, ularning qoldiqlari botqoq va kislorodi kam sharoitda chirimay, toshko‘mir hosil qilgan; urug‘li qirqquloqlar ochiq urug‘lilarning ajdodi. Perm davrida iqlim quruqlashib ko‘p yirik sporali o‘simliklar qirildi, trias davridan ochiq urug‘lilar hukmron bo‘ldi; yopiq urug‘lilar ilk bo‘rda (taxminan 130 mln yil avval) tez tarqalib, bo‘r o‘rtasidan hukmron bo‘ldi.