Organik olam filogenezining umumiy tavsifi

Filogeniya – organik olamning tarixiy rivojlanishi, ontogeniya esa bitta organizmning zigotadan hayotining oxirigacha individual rivojlanishi. Hozirgi tasnif turlar o‘rtasidagi qarindoshlik, ya’ni filogeniyaga asoslanadi, shuning uchun uni o‘rganish muhim. Tur yoki guruhning soni va arealining ortishi, yangi kenja turlar paydo bo‘lishi biologik progress, aksincha soni va arealining qisqarishi biologik regress deyiladi. Biologik progress uchta yo‘l bilan boradi: aromorfoz (arogenez) – tuzilish va hayot faoliyatini umumiy yuksaltiruvchi yirik o‘zgarish, masalan, fotosintez, ko‘p hujayralilik, jinsiy ko‘payish, to‘rt kamerali yurak, issiqqonlilik, urug‘ va gul; idioadaptatsiya (allogenez) – tuzilishni umuman yuksaltirmay, muayyan muhitga xususiy moslashish, masalan, qush tumshug‘ining turli shakllari; umumiy degeneratsiya (katagenez) – tuzilishning soddalashuvi, masalan, parazit tasmasimon chuvalchangda ichak va sezgi organlarining yo‘qolishi. Soddalashgan bo‘lsa-da, parazitlar serpushtligi tufayli ko‘p sonli bo‘lishi mumkin, ya’ni ular ham biologik progress yo‘lida.