Inson va biosfera

Yer aholisi 1700-yillar boshida taxminan 600 mln bo‘lgan, hozir esa 8 mlrd dan oshgan (kitobda 7,5 mlrd deb yozilgan), shu bilan birga resurslarga talab va chiqindilar ham oshdi. Asosiy ta’sirlar: havo, suv va tuproqning sanoat, transport va qishloq xo‘jaligi chiqindilari bilan ifloslanishi; o‘rmonlar kesilishi (u tuproq eroziyasi, suv rejimining buzilishi va turlar yo‘qolishiga olib keladi); plastmassa kabi sun’iy moddalarning biologik yo‘l bilan parchalanmasdan to‘planishi; turlarning tabiiy sur’atdan ancha tez yo‘qolishi. Ko‘mir, neft va gaz yoqilganda CO2 ko‘payadi, issiqxona effekti kuchayib, sayyora sanoatgacha davrga nisbatan 1,2 °C dan ko‘proq isidi, muzliklar erib dengiz sathi ko‘tarilmoqda – bu endi taxmin emas, o‘lchangan hodisa. Orol dengizi esa Amudaryo va Sirdaryo suvlarining katta qismi sug‘orishga yo‘naltirilgani tufayli qurib, sho‘rlanish va changli-tuzli bo‘ronlar paydo bo‘ldi; quruq tubida saksovul ekish orqali yashil qoplama tiklanmoqda. Tabiiy resurslar tiklanadigan (o‘rmon, tuproq unumdorligi, hayvonlar) va tiklanmaydigan (foydali qazilmalar)ga bo‘linadi. Oqilona foydalanish – kamchiqindili texnologiyalar, chiqindilarni saralash va qayta ishlash, biologik kurash usullari, quyosh va shamol kabi qayta tiklanuvchi energiya.