Inson ekologiyasi
Inson ekologiyasi odam jamoalari va ularning muhiti o‘rtasidagi aloqalarni, shuningdek, muhit omillarining salomatlikka ta’sirini o‘rganadi. Odam ham boshqa organizmlar kabi muhit omillariga bog‘liq, ammo u muhitni ongli ravishda o‘zgartiradi, kuchli energiya manbalaridan foydalanadi va o‘zi uchun sun’iy muhit yaratadi. Salomatlikka fizik (shovqin, harorat, nurlanish), kimyoviy (havo va suvdagi zaharli moddalar), biologik (mikroblar, parazitlar) va ijtimoiy (turar joy, mehnat va dam olish tartibi, ovqatlanish) omillar ta’sir qiladi. Turli iqlimda yashagan odamlar guruhlarida moslashuvlar shakllangan: sovuq o‘lkalarda issiqlik hosil bo‘lishi kuchli, issiq-nam hududlarda ter ajralishi faol, tog‘larda esa qonda kislorod tashuvchi eritrotsit va gemoglobin ko‘p. Bunday moslashgan guruhlar adaptiv tiplar deyiladi va ular irq belgilariga bog‘liq emas, balki yashash muhitiga bog‘liq. Shaharda aholining zichligi infeksiyalar tarqalishini osonlashtiradi, havo ifloslanishi va harakat kamligi xavf tug‘diradi; qishloqda esa hayvonlardan yuqadigan kasalliklar va pestitsidlar xavfi ko‘proq.
Oila uchun bir kunlik «salomatlik omillari» jadvali tuzing: uyda va ko‘chada uchragan fizik, kimyoviy, biologik va ijtimoiy omillarni toping. Ma’lumot uchun faqat kuzating; hech narsani tatib ko‘rmang va kimyoviy vositalarga qo‘l tegizmang.