Hayvonlarning ayirish va jinsiy organlari evolutsiyasi
Ayirish organlari moddalar almashinuvi oxirgi mahsulotlari va ortiqcha suvni chiqaradi. Bir hujayralilarda bu vazifani qisqaruvchi vakuola bajaradi; yassi chuvalchanglarda protonefridiylar (alangasimon hujayrali naychalar), halqalilar va molluskalarda har bir bo‘g‘imda metanefridiylar (kiprikli voronka), qisqichbaqasimonlarda yashil bez, hasharotlar va o‘rgimchaksimonlarda malpigi naychalari bor – ular siydik kislotasini kristall holda chiqarib suvni tejaydi. Umurtqalilarda buyrak qon aylanish bilan bog‘langan: baliq va amfibiya lichinkasida boshlang‘ich buyrak, voyaga yetgan baliq va amfibiyada tana buyragi, sudralib yuruvchi, qush va sutemizuvchida haqiqiy buyrak (nefronlari ko‘p). Ayirish va jinsiy sistema embrionda mezodermadan rivojlanadi va bir-biri bilan bog‘liq. Jinsiy ko‘payishda bo‘shliqichlilar ektodermadagi hujayralardan jinsiy hujayra hosil qiladi, yassi chuvalchanglar germafrodit, to‘garak chuvalchanglar va bo‘g‘imoyoqlilar ayrim jinsli. Baliq va amfibiyalarda urug‘lanish asosan tashqi, sudralib yuruvchilarda ichki; ular qalin po‘stli, oziqqa boy tuxum qo‘yadi, qushlar ham tuxum qo‘yadi, sutemizuvchilarda esa homila bachadonda rivojlanadi va bolani sut bilan boqish bor.
Qo‘yadigan tuxum sonini taqqoslash jadvali tuzing: baqa (minglab), baliq (ko‘p), kaltakesak (ozroq), tovuq (yiliga bir necha yuz), sut emizuvchi (bir-bir necha bola). Sonning kamayishi bilan nasl himoyasi ortishini xulosa qiling. Xavfsizlik: faqat qog‘oz ishi.