Hayvonlarning hazm qilish organlari evolutsiyasi
Bir hujayralilarda (amyoba, infuzoriya) oziq hazm vakuolasida hujayra ichida hazm bo‘ladi. Bo‘shliqichlilarda hazm qilish bo‘shlig‘i bor, oziq yarim hujayradan tashqarida, yarim hujayra ichida hazm bo‘ladi; ichak bir teshikli. Yassi chuvalchanglarda shoxlangan berk ichak, to‘garak chuvalchanglardan boshlab esa og‘iz va anal teshikli, bir tomonlama ishlaydigan ichak paydo bo‘ldi. Halqalilarda qizilo‘ngach, jig‘ildon, oshqozon va ichak ajraldi; molluskalarda til-radula va jigar, bo‘g‘imoyoqlilarda jag‘ va so‘lak bezlari rivojlandi (o‘rgimchak o‘ljani tashqarida hazm shirasi bilan yumshatadi). Xordalilarda hazm yo‘li qismlarga ajraladi: og‘iz, halqum, qizilo‘ngach, oshqozon, ingichka va yo‘g‘on ichak; jigar va o‘t qopi baliqlardan boshlab bor. Amfibiya va sudralib yuruvchilarda ichak uzayib, kloakaga ochiladi; qushlarda tish yo‘q, ovqatni jig‘ildon va muskulli oshqozon maydalaydi, ichak qisqa – bu uchishga moslanish. Sutemizuvchilarda tishlar ixtisoslashgan (kurak, qoziq, kichik va katta oziq tishlar), 3 juft so‘lak bezi bor, oshqozon oziqqa qarab o‘zgargan: o‘txo‘r kavsh qaytaruvchilarda murakkab ko‘p kamerali oshqozonda bakteriya va sodda hayvonlar tsellyulozani parchalaydi.
Tish turlari: oynada ko‘rinadigan o‘z tishingizni sanang: kurak, qoziq va oziq tishlar. Bir bo‘lak non va bir bo‘lak olma chaynab, qaysi tish nimaga xizmat qilishini aniqlang. Xavfsizlik: faqat toza oziq; tishlarni og‘izdan boshqa narsa bilan sinamang.