Biosferaning tarkibi
Biosfera bir-biri bilan bog‘liq xilma-xil komponentlardan tuzilgan katta sistema. Vernadskiy ularni kelib chiqishiga ko‘ra yetti guruhga ajratgan. Tirik modda – barcha produtsent, konsument va redutsentlar yig‘indisi. Qattiq (inert) moddalar – tirik organizmlarsiz hosil bo‘lgan jinslar va minerallar, masalan granit, bazalt, kvars. Biogen moddalar – organizmlar faoliyati yoki ularning qoldiqlaridan hosil bo‘lgan moddalar: ohaktosh, toshko‘mir, neft, torf. Biogen va abiogen (bioinert) moddalar tirik organizmlar va jonsiz jarayonlar birgalikda hosil qiladi: tuproq, suv havzalari tubidagi cho‘kindilar. Qolgan uch guruh – radioaktiv moddalar, tarqoq atomlar (tabiatda juda siyrak tarqalgan atomlar) va kosmik moddalar (meteoritlar, kosmik chang). Shunday qilib, biosfera qadimiy, ko‘p komponentli, o‘zini boshqara oladigan va energiyani to‘plab taqsimlaydigan sistemadir.
Uyingiz yoki maktab hovlisidagi 8 ta narsani (tosh, o‘simlik, ko‘mir, tuproq, g‘isht, suv, hasharot, tuz) yetti guruhga ajrating. Xavfsizlik: tosh va tuproqni ushlagandan keyin qo‘lni yuving; o‘tkir narsalarni olmang.