Ekotizimlarning mahsuldorligi
Biomassa – ekotizimdagi barcha tirik organizmlarning ma’lum paytdagi umumiy organik massasi (quruq modda; g/m², kg/ga, suv havzalarida hajm birligida); o‘simliklar biomassasi – fitomassa, hayvonlarniki – zoomassa. Mahsuldorlik esa vaqt birligida (kun, yil) hosil bo‘lgan biomassa miqdori, ya’ni o‘sish tezligi: biomassa va mahsuldorlik bir xil emas – o‘rmonda biomassa katta, lekin yillik o‘sish nisbatan kichik; hovuzdagi fitoplanktonning biomassasi kichik, ammo u kunlar ichida ko‘payib, yuqori mahsuldorlik beradi. Produtsentlar fotosintez yoki xemosintez bilan hosil qilgan massa – birlamchi mahsulot; undan nafasga sarflangan qismi chiqarilsa, sof birlamchi mahsulot (NPP = yalpi birlamchi mahsulot − nafasga sarf) qoladi, o‘txo‘rlar va boshqalar iste’mol qiladigan ham shu. Konsumentlar va redutsentlarning hosil qilgani – ikkilamchi mahsulot. Yer yuzasiga tushgan quyosh energiyasining o‘rtacha taxminan 1 % i biomassa energiyasiga aylanadi («1 % qoidasi»; turli ekotizimlarda 0,1–2 %). Tropik o‘rmon va yirik hovuzlarning mahsuldorligi yuqori, cho‘l va tundrada past; okeanlar maydoni katta bo‘lgani uchun fotosintezning taxminan yarmini beradi.
Maktab hovlisidagi bir tup o‘tning (yoki loviya nihollarining) bir hafta davomida bo‘yini o‘lchab, o‘sish tezligini (sm/hafta) hisoblang. Quritilgan namuna og‘irligini o‘lchash uchun tarozi va quritish ishini faqat o‘qituvchi bilan, issiq jihozlardan ehtiyot bo‘lib bajaring.