ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi11-sinf · 13-hafta

Malikaning bitiruv tadqiqoti: A yoki B?

🎯 Missiya: Konferensiya uchun Malika qaysi tadqiqot rejasini tanlaydi va nega?

Dushanba

Sinf rahbariBitiruvchilar, mart oyida maktab ilmiy konferensiyasi bo‘ladi. Har kim bitta mustaqil tadqiqot taqdim etadi. Mavzuni dekabrgacha tanlang.
MalikaIkkita g‘oyam bor. A: sinf issiqxonasidagi trayda ko‘kat o‘sishini haftama-hafta o‘lchash. B: Kepler qonunlarini jadvalda sinash. Qaysi biri yaxshiroq?
AnvarAvval A ning qurilmasini aniq yozaylik. Chiroq L(0; 0; 120) nuqtada (sm), trayning uzoq burchagi C(30; 40; 0). Masofa: LC = √(30² + 40² + 120²) = √16900 = 130 sm.
ZarinaLC vektorning koordinatalari — oxiri minus boshi: (30 − 0; 40 − 0; 0 − 120) = (30; 40; −120). Uzunligi ham 130. Tray markazi (0; 0; 0) bo‘lsa, chiroq undan 120 sm balandda.
Koordinatalar bilan qurilmani boshqalar ham aynan takrorlay oladi — tadqiqot uchun bu muhim.
Matematika

Qulf 1: Chiroq va tray koordinatalari

Topshiriq: Chiroqdan burchakkacha masofa qancha?

🔑 Kalit: Qurilmani koordinatalar bilan yozsak, uni boshqalar ham aynan takrorlay oladi (chiroq–burchak masofasi 130 sm).

MalikaBiologiyada biomassa va mahsuldorlik farqlanadi. Biomassa — shu paytdagi jami organik massa, mahsuldorlik — vaqt birligida hosil bo‘lgan massa, ya’ni o‘sish tezligi.
AnvarDemak, trayda biomassani har dushanba o‘lchasak, ayirmasi — haftalik mahsuldorlik. Masalan, 120 g/m² dan 180 g/m² ga o‘ssa, mahsuldorlik 60 g/m² har haftaga. Bu — misol raqamlar.
ZarinaKimyodan: o‘simlik ozig‘ini suvda eritamiz. Suv — erituvchi, tuz — erigan modda. Eritma bir jinsli: har bir tomchisida tarkib bir xil.
JasurOsh tuzi NaCl suvda gidratlangan Na⁺ va Cl⁻ ionlariga ajraladi, shakar esa molekulalar sifatida tarqaladi. Eritish oddiy aralashtirish emas, fizik-kimyoviy jarayon.
BiologiyaKimyo (Umumiy kimyo)

Qulf 2: Biomassa va tuz eritmasi

Topshiriq: Biomassa 120 g/m² dan bir haftada 180 g/m² ga o‘sdi. Haftalik mahsuldorlik?

🔑 Kalit: Haftalik biomassa farqi mahsuldorlikni beradi: A rejada har hafta o‘z ma’lumotimiz bo‘ladi.

Seshanba

AnvarChiroq g‘altakli drayver orqali ishlaydi, uni ochmaymiz — xavfli. Lekin fizika darsidagi ketma-ket R–L–C zanjirini mashq qilib ko‘rdim: R = 30 Ω, XL = 70 Ω, XC = 30 Ω.
ZarinaReaktiv qarshilik XL − XC = 40 Ω. To‘la qarshilik Z = √(R² + (XL − XC)²) = √(900 + 1600) = 50 Ω.
JasurKuchlanish amplitudasi Um = 100 V bo‘lsa, Im = Um / Z = 100 / 50 = 2 A. Faza siljishi uchun tg φ = (XL − XC) / R = 40 / 30.
Fizika

Qulf 3: O‘zgaruvchan tok zanjiri

Topshiriq: R = 30 Ω, XL − XC = 40 Ω. To‘la qarshilik Z nimaga teng?

MalikaB rejani ham baholayman. Astronomiyada yorug‘lik yili — yorug‘lik bir yilda bosib o‘tadigan masofa, taxminan 9,46·10¹² km. Parsek ≈ 3,26 yorug‘lik yili.
AnvarQuyoshga eng yaqin yulduz Proksima Kentavra taxminan 4,2 yorug‘lik yili, ya’ni ≈ 1,3 parsek: 4,2 / 3,26 ≈ 1,3.
ZarinaKeplerning uchinchi qonuni: T² / a³ = const. Yer uchun T = 1 yil, a = 1 AU. Katta yarim o‘qi 4 AU bo‘lgan sayyora uchun T² = 4³ = 64, T = 8 yil.
JasurBirinchi qonun: orbita ellips, Quyosh fokuslardan birida. Yaqin nuqta perigeliy q = a(1 − e), uzoq nuqta afeliy Q = a(1 + e).
Astronomiya

Qulf 4: B reja: Kepler va masofalar

Topshiriq: a = 4 AU bo‘lgan sayyoraning aylanish davri qancha?

🔑 Kalit: B rejada hisoblar chiroyli, lekin natijalar jadvallardan olinadi: Kepler qonunini sinash — mavjud bilimni qayta tekshirish.

Chorshanba

AnvarInformatikada kanal — rasmning bitta rang komponenti, kulrang tasvir sifatida saqlanadi. RGB rasmda 3 ta kanal bor. Yashil kanalda yashil barg yorug‘ ko‘rinadi.
ZarinaAlfa-kanal esa tanlovni saqlaydi. Barglarni tanlab, ularning piksellarini sanasak, barg yuzasini taqqoslay olamiz.
MalikaLekin trayni sinfdoshlar bilan birga suratga olsak-chi? Davlat va huquq darsida: shaxsiy hayot daxlsizligi Konstitutsiyada kafolatlangan, mualliflik huquqi esa jinoyat qonuni bilan himoyalanadi.
JasurDemak: odamlarning suratini faqat ruxsat bilan olamiz, boshqalarning rasm va grafiklarini manbasini yozib ishlatamiz.
InformatikaDavlat va huquq asoslari

Qulf 5: Rasm kanallari va ruxsat

Topshiriq: Alfa-kanal nimani saqlaydi?

🔑 Kalit: A rejada barg yuzasini rasm orqali o‘lchash mumkin; surat uchun ruxsat so‘raymiz va manba yozamiz.

Payshanba

ZarinaTadbirkorlik darsidan: biznes-reja — fikrni amaliy harakat dasturiga aylantiradi, xarajatlarni ko‘rsatadi. A reja xarajati: tray 40 000, urug‘ 15 000, chiroq 65 000 so‘m — jami 120 000 (misol).
JasurAgar ko‘katni yarmarkada sotib, haftasiga 30 000 foyda olsak, qoplanish muddati 120 000 / 30 000 = 4 hafta.
AnvarMuddat haqida: jahon tarixidan, birlashgan Germaniya poytaxtni Bonndan Berlinga ko‘chirishga 1991-yilda qaror qilgan, ko‘chish 1999-yilda tugagan. Katta ish yillar oladi: 1999 − 1991 = 8 yil.
MalikaBizniki kichik — 8 haftalik reja. Konferensiyagacha taxminan 12 hafta bor, demak, zaxira 4 hafta.
Tadbirkorlik asoslariJahon tarixi

Qulf 6: Biznes-reja va muddat

Topshiriq: Xarajat 120 000, haftalik foyda 30 000. Qoplanish muddati?

🔑 Kalit: A reja 8 haftada bajariladi, taxminan 12 hafta bor: 4 hafta zaxira qoladi; xarajat 120 000 so‘m (misol).

ZarinaPoster uchun epigraf izlayapman. Adabiyot darsida «Saddi Iskandariy» dostoni «Xamsa»ning yakunlovchi va eng uzun dostoni, 89 bobdan iborat ekan.
AnvarBoblar: 1–14 kirish, 15–87 asosiy qism, 88–89 xotima. Asosiy qismda 87 − 15 + 1 = 73 bob.
MalikaHikmatlar mavzu bo‘yicha guruhlangan. Poster uchun bitta mavzuni o‘z so‘zim bilan yozaman, bayt keltirmayman.
JasurIngliz tilida: things are -ing, feelings are -ed. “The results were surprising. We were surprised.” Taqdimotga: “Thank you for coming. Our findings are fascinating!”
AdabiyotIngliz tili

Qulf 7: Epigraf va ingliz annotatsiyasi

Topshiriq: Qaysi gap to‘g‘ri?

Juma

Sinf rahbariPoster matnini tekshirdim. Natija yomon chiqsa ham, so‘zni aniq tanlang: dramatik so‘zlar fanga yaramaydi.
ZarinaOna tilidan: «umidimizdagidek bo‘lmadi» — evfemizm, «natija chiqdi» — betaraf, qo‘pol baho esa disfemizm. Taqdimotda betaraf ifoda yaxshi.
AnvarDin tarixi darsi ham aniq ta’rif haqida edi: terrorizm — tinch aholiga zo‘ravonlik bilan qo‘rqitish; ekstremizm — boshqacha fikrga toqat qilmaydigan qarashlar tizimi. Qonunda ham ta’riflanadi.
MalikaDemak, konferensiyada savollar kelsa, bahslashamiz, lekin hurmat bilan. Boshqacha fikr — normal.
Ona tiliDunyo dinlari tarixi

Qulf 8: Aniq va xolis so‘zlar

Topshiriq: Qaysi ifoda betaraf?

ZarinaPoster uchun rus tilida bitta gap yozdim: «Лампа горит, и растения растут.» Bu ССП — ikki mustaqil qism, «и» bog‘lovchisi bilan.
Anvar«Растения выросли и позеленели» esa oddiy gap: bitta ega va ikkita kesim. Ikkita grammatik asos bo‘lsa, ССП bo‘ladi.
JasurQarama-qarshi bog‘lovchilar: «а, но, зато». «Свет слабый, но растения растут» ham ССП.
Rus tili

Qulf 9: Rus tilida xulosa

Topshiriq: Qaysi gap ССП?

MalikaKalitlarni yig‘aman. A: o‘z ma’lumotimiz har hafta, 8 haftada bajariladi, xarajat 120 000 (misol). B: hisoblar chiroyli, lekin natijalar tayyor jadvaldan.
AnvarBiologiya darsidan: ekologik piramidada energiya har bosqichda taxminan 10 % ga kamayadi. A da ham shuni ko‘rsata olamiz: 1000 kJ o‘simlikdan 100 kJ o‘txo‘rga o‘tadi.
ZarinaMen A ga ovoz beraman: ma’lumot o‘zimizniki. Lekin B ni tashlab yubormaymiz — Kepler hisobini poster burchagiga qo‘shamiz, T = 8 yil misoli bilan.
MalikaQaror: Malika A ni tanlaydi. Bu murosa: B g‘oyasi chiroyli, A esa o‘lchanadi va o‘z vaqtida tugaydi.
Kelishdik: asosiy reja — A, B esa kichik qo‘shimcha. Hal qiluvchi kalitlar — o‘z ma’lumot va muddat.
BiologiyaTadbirkorlik asoslariMatematika

Qulf 10: Qaror: A yoki B

Topshiriq: Qaror nega A ga tushdi?

🔑 Kalit: A: o‘z ma’lumotlar har hafta va 8 haftalik reja (12 hafta ichida); B faqat poster burchagi uchun qoladi.

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 14 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)Rus tiliTadbirkorlik asoslari

0 / 13 yulduz

Jamoa hisoboti

Bitiruvchi daftari: tadqiqot mavzusi tanlash

Qaror: Malika sinf issiqxonasidagi tray tadqiqotini (A) tanladi. Dalillar: 1) qurilma koordinatalarda yozilgan, takrorlash mumkin; 2) har hafta o‘z mahsuldorlik ma’lumoti; 3) 8 haftalik reja 12 hafta ichida, xarajat 120 000 so‘m (misol). Kepler hisobi poster burchagida. Kelasi yil 11-sinfga maslahat: mavzuni tanlashdan oldin, ma’lumotni o‘zingiz yig‘a olasizmi, vaqtingiz yetadimi, deb so‘rang.

— 11-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Qurilmani koordinatalar bilan yozsak, uni boshqalar ham aynan takrorlay oladi (chiroq–burchak masofasi 130 sm).
  2. Haftalik biomassa farqi mahsuldorlikni beradi: A rejada har hafta o‘z ma’lumotimiz bo‘ladi.
  3. B rejada hisoblar chiroyli, lekin natijalar jadvallardan olinadi: Kepler qonunini sinash — mavjud bilimni qayta tekshirish.
  4. A rejada barg yuzasini rasm orqali o‘lchash mumkin; surat uchun ruxsat so‘raymiz va manba yozamiz.
  5. A reja 8 haftada bajariladi, taxminan 12 hafta bor: 4 hafta zaxira qoladi; xarajat 120 000 so‘m (misol).
  6. A: o‘z ma’lumotlar har hafta va 8 haftalik reja (12 hafta ichida); B faqat poster burchagi uchun qoladi.

Yulduzli savollar

  1. Z = 50 Ω, Um = 100 V bo‘lsa, Im nechaga teng?

  2. Energiya piramidasida 10 % qoidasi bo‘yicha 1000 kJ dan keyingi bosqichga qancha o‘tadi?

  3. O‘ylab ko‘r: agar tadqiqotga 20 hafta kerak bo‘lsa, qaysi kalit qarorni o‘zgartirardi?

Hikoyadagi darslar