Musulmonlarning oy va quyosh hijriy kalendarlari
Hijriy oy kalendari milodiy 622-yilda (1 Muharram, ≈ 16-iyul, Yuliy kalendari bo‘yicha) boshlangan va sof oy kalendari: 12 oy, har biri 29 yoki 30 kun, yil 354 yoki 355 kun. U quyosh yilidan ≈ 11 kun qisqa, shuning uchun oylar fasllar bo‘ylab siljib boradi va taxminan 33 yilda bir yil «yutib» ketadi. Oy boshi hilolni ko‘rish bo‘yicha belgilanadi yoki hisob-kitob (jadval) bo‘yicha: 30 yillik davrda 11 ta uzun yil bo‘ladi. Hijriy quyosh kalendari (bugun Eron va Afg‘onistonda qo‘llaniladi) Navro‘z, ya’ni bahorgi tengkunlikdan boshlanadi va fasllarga mos keladi; uning sanoq boshi ham 622-yil, tuzilishi esa XI asrdagi Jaloliy kalendariga asoslanadi. Ulug‘bek zijida turli kalendarlar (hijriy, xitoy-uyg‘ur va boshqalar) hisobi keltirilgan. Hozirgi (2026-yil oxiri) hijriy yil 1448-yil bo‘lib, u 2026-yil iyun oyida boshlangan.
Muzeyda eski qo‘lyozma yonidagi yorliqda sana ikki taqvimda yozilgan. Tarixchi bu ikki sanani solishtiradi va oy yili quyosh yilidan taxminan bir necha kun qisqa ekanini bilgani uchun, farq har yili o‘zgarishini hisobga oladi. Shu sababli bir xil hodisaning ikki taqvimdagi sanalari bir-biriga doim mos kelmaydi.
Tarixchilar va arxivchilar eski hujjatlar sanasini bir taqvimdan ikkinchisiga o‘tkazadi, dasturchilar sana o‘zgartirgich dasturlarini yozadi, muzey xodimlari yorliqlarni tayyorlaydi.
Taqvimda shu oydagi to‘lin oy va yangi oy sanalarini toping va ikkita ketma-ket to‘lin oy orasida necha kun o‘tganini sanang.
Hijriy-milodiy sanalarni o‘zgartiruvchi onlayn kalkulyator topib, tug‘ilgan kuningizning hijriy sanasini aniqlang va Muharram oyi milodiy kalendarda har yili qanday siljishini 5 yil uchun jadvalga yozing.