Quyosh eng yaqin yulduz. Quyosh haqida umumiy ma’lumot
Quyosh – Yerga eng yaqin yulduz, spektral sinfi G2. Massasi ≈ 1,99 · 10³⁰ kg (Yernikidan ≈ 333 000 marta katta), radiusi ≈ 696 000 km, o‘rtacha zichligi ≈ 1,4 g/sm³, yoshi ≈ 4,6 mlrd yil. Uning tarkibi massa bo‘yicha ≈ 73 % vodorod, ≈ 25 % geliy va ≈ 2 % og‘irroq elementlar. Sirt temperaturasi ≈ 5800 K, yadroda ≈ 15 mln K. Quyosh yorqinligi (har sekundda nurlanadigan energiya) L ≈ 3,8 · 10²⁶ W; Yer atmosferasining yuqori chegarasida Quyosh nuriga tik yuzaning 1 m² iga tushadigan quvvat – Quyosh doimiysi – S ≈ 1361 W/m². Ichki tuzilishi: yadro (energiya hosil bo‘ladi), nurlanish zonasi, konvektiv zona va fotosfera, undan tashqarida xromosfera va toj. Quyosh o‘z o‘qi atrofida notekis aylanadi: ekvatorda ≈ 25 sutka, qutblar yaqinida ≈ 35 sutka.
Yozda mahalla bog‘ida o‘rik va uzum ochiq havoda quritiladi. Quyoshli kunda har kvadrat metrga katta quvvat tushadi, shuning uchun mevalar bir necha kunda quriydi; bulutli kunda esa ancha ko‘proq vaqt ketadi. Quyoshdan keladigan energiya shu tariqa oddiy ishga yaraydi.
Energetika rejalashtiruvchilari tom ustida qancha elektr olish mumkinligini baholaydi, issiqxona loyihachilari yorug‘lik va issiqlikni baholaydi, meteorologlar Quyosh nurlanishini o‘lchaydi.
Qora va oq qog‘oz varag‘ini bir soatga deraza tokchasining yorug‘ joyiga qo‘ying, so‘ng ikkalasini barmoq bilan ushlab qaysi biri issiqroq ekanini yozing. Quyoshga qaramang.
Quyoshga hech qachon to‘g‘ridan-to‘g‘ri qaramang. Xavfsiz tajriba: kartonda kichik teshik (kattalar teshadi) orqali yoki daraxt barglari orasidagi yorug‘ dog‘larda Quyosh tasvirini oq ekranga tushiring va uning dumaloq shaklini kuzating (ekranga qarang, Quyoshga emas).