Meteorlar va Quyosh sistemasining kelib chiqishi

Meteoroid – kosmosdagi kichik jism (changdan bir necha metrgacha). U Yer atmosferasiga 11–72 km/s tezlik bilan kirsa, ≈ 80–120 km balandlikda havo bilan ishqalanib qiziydi va yorqin iz – meteor («uchar yulduz») hosil qiladi; juda yorqin meteor – bolid. Yer sirtiga yetib kelgan qoldiq – meteorit. Meteoritlar toshli (≈ 94 %), temirli va temir-toshli bo‘ladi; ular Quyosh sistemasi yoshini aniqlashga yordam beradi (≈ 4,57 mlrd yil). Meteor oqimlari Yer kometa chiqargan chang izini kesib o‘tganda kuzatiladi: Perseidlar (≈ 12–13-avgust, Svift–Tuttl kometasi), Leonidlar (≈ 17–18-noyabr), Geminidlar (≈ 14-dekabr, Faeton asteroidi). Katta hodisalar: 1908-yil Tunguska portlashi (≈ 50–60 m li jism havoda portlab, ≈ 2000 km² o‘rmonni ag‘dargan) va 2013-yil 15-fevral Chelyabinsk (≈ 20 m, ≈ 440 kilotonna trotil energiyasi, oynalar sinishi tufayli ming nafardan ortiq yaralanish). Meteorlarni uzoq, qorong‘i joyda, kattalar hamrohligida va issiq kiyinib, hech qanday asbobsiz kuzatish mumkin.