Planetalarning konfiguratsiyalari va ko‘rinish shartlari
Planetalarning Quyosh va Yerga nisbatan joylashuvi konfiguratsiya deyiladi. Yer orbitasi ichidagi planetalar (Merkuriy, Venera) uchun: pastki qo‘shilish (planeta Yer va Quyosh orasida), yuqori qo‘shilish (Quyosh orqasida) va eng katta elongatsiyalar – planetaning Quyoshdan burchak masofasi eng katta bo‘lgan holatlar (Merkuriy ≈ 28° gacha, Venera ≈ 47° gacha). Shuning uchun bu planetalar faqat tong yoki shom chog‘ida, Quyosh yaqinida ko‘rinadi, tunda esa hech qachon osmonning qarama-qarshi tomonida bo‘lmaydi. Tashqi planetalar (Mars va undan narisi) uchun: qo‘shilish (Quyosh orqasida – ko‘rinmaydi), qarama-qarshilik (Yer Quyosh va planeta orasida – planeta butun tun ko‘rinadi va eng yaqin) hamda sharqiy va g‘arbiy kvadraturalar (Quyoshdan 90°). Qarama-qarshilik atrofida tashqi planetalar yulduzlar fonida qisqa muddat orqaga (teskari) harakat qiladi, chunki Yer ularni quvib o‘tadi. Merkuriy va Venerani kuzatishda Quyosh ufq ustida turganda durbin yoki teleskopni Quyosh tomonga qaratmang.
Mahalla bolalari Quyosh botgandan keyin g‘arbda pastda yorqin nuqtani ko‘rib, uni samolyot deb o‘yladi. Ammo u soatlab joyidan siljimadi, chirog‘i ham miltillamadi va yulduzlar kabi ufq tomon sekin pasayib botdi. Samolyot esa osmonda tez yuradi va chirog‘i yonib-o‘chib turadi. Bu Venera sayyorasi edi.
Havaskor astronomlar sayyoralarni ko‘rish vaqtini oldindan rejalashtiradi, planetariy o‘qituvchilari yorug‘ nuqtalar nima ekanini tushuntiradi, uchuvchilar va dispetcherlar osmondagi yorug‘ obyektlarni farqlaydi.
Qog‘ozga Quyosh, Yer orbitasi va Venera orbitasini chizing; Yerdan Venera orbitasiga urinma chiziq o‘tkazib, Venera Quyoshdan eng uzoqda ko‘rinadigan holatni toping.
Planetariy ilovasidan foydalanib, shu oyda qaysi planetalar kechqurun, qaysilari tong oldidan ko‘rinishini aniqlang va jadvalga yozing. Haqiqiy kuzatishni faqat kattalar bilan va Quyosh butunlay botgandan keyin o‘tkazing.