Kosmonavtika predmeti va uning boshqa fanlar bilan aloqasi
Kosmonavtika – kosmik fazoni o‘rganish va o‘zlashtirish uchun parvozlar nazariyasi va texnikasi. Nazariy asosni K. E. Siolkovskiy qo‘ygan (1903-yil, raketa harakati formulasi), 1926-yilda R. Godard suyuq yoqilg‘ili birinchi raketani uchirgan, S. P. Korolev rahbarligida 1957-yil 4-oktabrda birinchi sun’iy yo‘ldosh «Sputnik-1» orbitaga chiqarilgan, 1961-yil 12-aprelda Yuriy Gagarin «Vostok-1» da Yer atrofida bir marta aylanib (108 daqiqa) birinchi kosmonavt bo‘lgan. 1969-yil 20-iyulda «Apollon-11» astronavtlari Oyga qo‘ngan. Keyingi bosqichlar: orbital stansiyalar (Salyut, Mir), Xalqaro kosmik stansiya (XKS; birinchi moduli 1998, doimiy ekipaj 2000-yil noyabrdan), Voyajer zondlari (1977), Hubble teleskopi (1990), Mars marsyurarlari. Hozirgi yo‘nalishlar: qayta ishlatiladigan raketalar (SpaceX Falcon 9, birinchi pog‘ona qo‘nishi 2015-yilda), tijorat parvozlar, Xitoyning «Tiangong» stansiyasi, Oyga qaytish dasturlari (Artemis, Chandrayaan-3 2023). Kosmonavtika aloqa, navigatsiya (GPS), ob-havo va Yer kuzatuvi sun’iy yo‘ldoshlari orqali kundalik hayotimizga kirgan.
| Yil | Voqea |
|---|---|
| 1903 | Siolkovskiy – raketa harakati formulasi |
| 1926 | Goddard – birinchi suyuq yonilg‘ili raketa |
| 1957 | Sputnik-1 – birinchi sun’iy yo‘ldosh (4 oktabr) |
| 1961 | Gagarin – birinchi kosmonavt (12 aprel) |
| 1969 | Apollon-11 Oyga qo‘ndi (20 iyul) |
| 1998–2000 | XKS: birinchi modul – doimiy ekipaj |
| 2015 | Falcon 9 birinchi bosqichi qo‘ndi |
Agronom dala suratlarini yo‘ldoshdan oladi va yashil, quruq bo‘lib ko‘ringan joylarni solishtirib, qayerga ko‘proq suv kerakligini aniqlaydi. Shunday suratlar daryolar toshqinini kuzatishda ham yordam beradi. Kosmik texnologiya oddiy hayotda hosil va suvni boshqarishga xizmat qiladi.
Agronomlar yo‘ldosh suratlaridan hosilni baholaydi, ob-havo prognozchilari bulutlar harakatini kuzatadi, qutqaruvchilar toshqin xaritalarini tuzadi.
Atlasdagi yo‘ldosh suratida daryo, yashil dalalar va shaharni toping va har birini qanday rangda ko‘rganingizni yozing.
Kosmonavtika xronologiyasi plakatini tuzing (1903 Siolkovskiy, 1926 Godard, 1957, 1961, 1969, 1998, 2015, 2023) va har bir voqea uchun bitta jumla yozing.