Yulduzlarning rangi va temperaturasi
Yulduz rangi uning sirt temperaturasiga bog‘liq: Vin qonuniga ko‘ra qiziganroq yulduz qisqaroq to‘lqinda eng ko‘p nurlanadi. Juda issiq yulduzlar (> 10 000 K, masalan Rigel ≈ 12 000 K, Sirius ≈ 9900 K) ko‘k-oq, Quyosh (≈ 5800 K) sarg‘ish, sovuq yulduzlar (≈ 3000–4000 K, Betelgeyze ≈ 3600 K, Antares ≈ 3500 K) qizil-to‘q sariq ko‘rinadi. Rang miqdoriy ravishda rang ko‘rsatkichi B – V bilan beriladi: u ko‘k (B) va sariq-yashil (V) filtrdagi yulduz kattaliklari farqi; issiq yulduzlar uchun manfiy (≈ –0,3), Quyosh uchun ≈ 0,65, sovuq qizil yulduzlar uchun ≈ +1,5 va undan ortiq. Spektr bo‘yicha aniqlangan sirt temperaturasi effektiv temperatura deyiladi – bu birlik yuzadan yulduz bilan bir xil energiya nurlantiradigan absolut qora jism temperaturasi. Rang yulduz masofasiga bog‘liq emas, shuning uchun u foydali o‘lchov.
Temirchi qizdirilgan metallning rangiga qarab qanchalik qizigan bilib oladi: avval to‘q qizil, keyin to‘q sariq va ochroq, qattiq qizisa deyarli oq. Xuddi shuningdek yulduz rangi uning haroratini ko‘rsatadi. Rang bo‘yicha harorat baholash uzoqdagi jism uchun ham yaroqli.
Temirchilar va payvandchilar metall qizishini rangidan bilib oladi, shisha ustalari pechni rang bo‘yicha nazorat qiladi, astronomlar yulduz haroratini rangidan baholaydi.
Kitob yoki rasmdagi qizdirilgan metall suratiga qarab, ranglarni salqinroqdan qizibroqqa tartiblab yozing. Hech narsani qizdirmang.
Xavfsiz model: bir xil lampochka (yoki LED) nurini qizil, sariq va ko‘k shaffof qog‘oz orqali ko‘rib, yulduz ranglari bilan taqqoslang va qaysi rang qaysi temperaturaga mos kelishini muhokama qiling (qizil – sovuq yulduz, ko‘k-oq – issiq). Olov va issiq asboblarga tegmang.