Yoritgichlarning kulminatsiyasi va kulminatsiya balandliklari
Kulminatsiya – yoritgichning osmon meridianidan o‘tish lahzasi; shu paytda uning balandligi sutkadagi eng katta (yuqori kulminatsiya) yoki eng kichik (pastki kulminatsiya) bo‘ladi. Shimoliy yarimsharda δ < φ bo‘lgan yoritgich yuqori kulminatsiyada zenitning janubidan o‘tadi va uning balandligi h = 90° – φ + δ (zenit masofasi z = φ – δ). Agar δ > φ bo‘lsa, yoritgich zenitning shimolidan o‘tadi va h = 90° + φ – δ. Botmaydigan yulduzning pastki kulminatsiyasida balandlik h = φ + δ – 90° bo‘ladi. Quyosh uchun δ yil davomida –23°26′ dan +23°26′ gacha o‘zgaradi, shuning uchun uning tushki balandligi ham o‘zgaradi; Toshkentda (φ ≈ 41°) yozgi quyoshturishida ≈ 72°, tengkunlikda ≈ 49°, qishki quyoshturishida ≈ 26° ni tashkil qiladi.
Planetariy ilovasida o‘z shahringiz uchun uchta yorqin yulduzning yuqori kulminatsiya balandligini ko‘ring va formula bilan hisoblab solishtiring. Quyoshni kuzatmang.