Quyosh sistemasi jismlarining radiuslarini aniqlash
Jismning burchak radiusi ρ va masofasi D ma’lum bo‘lsa, chiziqli radius r = D · sin ρ ≈ D · ρ (ρ radianda). Quyosh va Oyning burchak diametrlari ≈ 0,5° (Quyosh ≈ 32′, Oy ≈ 31′), shuning uchun Quyosh radiusi ≈ 696 000 km (Yernikidan ≈ 109 marta katta), Oy radiusi ≈ 1737 km (Yerning ≈ 0,27 qismi). Yer radiusini qadimda Eratosfen (miloddan avvalgi III asr) Iskandariya va Siyena shaharlari orasidagi masofa va Quyosh nurlari burchagi farqidan aniqlagan. Beruniy (XI asr boshida, hozirgi Pokistondagi Pind Dadan Xon yaqinidagi Nandana qal’asi tog‘ida) tog‘ balandligi va ufq pasayishi burchagini o‘lchab Yer radiusini ≈ 6340 km deb topgan – hozirgi o‘rtacha 6371 km ga juda yaqin. Beruniy usulida tog‘ balandligi h va ufqning pasayish burchagi θ bo‘yicha R = h · cos θ / (1 – cos θ) hisoblanadi.
Kattalar bilan: quyosh nuri yo‘q kunda 10 sm li koptokni xonaning narigi chetida ushlab turib, uning burchak diametrini chizg‘ich va ipdan yasalgan uchburchak orqali baholang (burchak ≈ diametr / masofa). Quyoshga qarash man etiladi.