ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi11-sinf · 12-hafta

Anjuman taqdimoti uchun qaror

🎯 Missiya: Zarina anjumandagi 5 daqiqada loyihasini qanday taqdim etsin: plakat, slayd yoki plakat bilan tajriba?

Dushanba

Sinf rahbariDekabrdagi maktab anjumaniga ikki hafta qoldi. Zarina, yulduz xaritasi loyihangni qanday taqdim etasan?
ZarinaAstronomiya: parallaks — jismga kuzatuvchi joyidan va Yer markazidan qaralgandagi yo‘nalishlar farqi. Sutkalik gorizontal parallaks p — Yer ekvator radiusi R jismdan ko‘rinadigan burchak.
AnvarMasofa D = 206 265·R / p″. Oy uchun p ≈ 57′ = 3422″, R = 6378 km: D ≈ 384 400 km. Quyosh parallaksi atigi ≈ 8,8″.
Malika1961-yildan Venera va boshqa jismlargacha masofa radar bilan: signal borib-qaytish vaqti t bo‘lsa, D = c·t/2. Oyning radiusi r = D·ρ ≈ 1737 km.
Astronomiya

Qulf 1: Parallaks va masofa

Topshiriq: Oydan qaytgan radio signal 2,56 s da keldi. Masofa taxminan qancha?

🔑 Kalit: Oygacha masofa: parallaks p ≈ 57′ dan D ≈ 384 400 km; radarda D = c·t/2 — plakatga aniq raqamlar qo‘yamiz.

AzizOpa, o‘yinchoq aravachamning tezligi v = 2t. 3 sekundda necha metr yurdi? 🚗
Malikaf(x) ≥ 0 bo‘lsa, grafik, Ox o‘qi va x = a, x = b to‘g‘ri chiziqlari bilan chegaralangan shakl — egri chiziqli trapetsiya. Uning yuzi F(b) − F(a) — Nyuton–Leybnis formulasi: ∫ₐᵇ f dx = F(b) − F(a).
ZarinaAravacha: ∫₀³ 2t dt = t²|₀³ = 9 − 0 = 9 m. Xossalar: ∫ₐᵃ f dx = 0, ∫ₐᵇ f dx = −∫_b^a f dx.
Matematika

Qulf 2: Egri chiziqli trapetsiya

Topshiriq: ∫₁⁴ 2x dx nimaga teng?

Seshanba

ZarinaPlakatni PhotoShopda tayyorladim. Ekranda yorqin ranglar chop etilganda xiraroq chiqishi mumkin ekan.
AnvarRGB, CMYK va HSB tabiatdagi hamma rangni ko‘rsata olmaydi va qurilmaga bog‘liq: ikki monitor bir xil RGB qiymatini biroz boshqacha ko‘rsatadi.
MalikaQurilmaga bog‘liq bo‘lmagan va eng keng tizim — Lab: L — yorug‘lik 0–100, a — yashildan qizilga, b — ko‘kdan sariqqa. Rang profili (masalan, sRGB) ranglarni qurilmalarda bir xil ko‘rsatishga yordam beradi.
JasurRang tanlash: Color Picker, Color va Swatches panellari, Eyedropper (I). Hajm: 1000 × 800 piksel RGB da 3 bayt/piksel — 2 400 000 bayt.
Informatika

Qulf 3: Plakat va ekran ranglari

Topshiriq: 1000 × 800 piksellik RGB rasmning siqilmagan hajmi qancha?

🔑 Kalit: Qurilmalar ranglarni turlicha ko‘rsatadi, bosmada to‘yingan ranglar xiraroq: plakatning sinov nusxasini chop etib tekshirish kerak.

ZarinaPostcard to our partner school: Dear friends, We are staying in a cosy old hotel with a lovely green garden. We are having a great time.
AnvarWe have visited the museum. Tomorrow we are going to climb the hill. Wish you were here! See you soon!
MalikaTenses: Present Continuous for now, Present Perfect for what is done, be going to for plans. Crossword clue: “a place where you sleep on a trip” = accommodation.
Ingliz tili

Qulf 4: A postcard

Topshiriq: Tomorrow we ___ climb the hill.

ZarinaAnjumanda mehmonlar bilan muloyim gaplashamiz. Ba’zi so‘zlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri aytmaymiz: o‘limni «olamdan o‘tdi», «ko‘z yumdi».
AnvarTilshunoslikda bunday cheklov taboo (polineziya so‘zi) deyiladi: man etilgan so‘z yumshoqroq, bilvosita nom bilan almashtiriladi. Uch asos: qo‘rquv, uyat, hurmat.
MalikaUyat: «hojatxona» o‘rniga «yuvinish xonasi», «farzandli bo‘ldi». Hurmat: kattaga «sen» emas, «siz» deymiz; «akam», «otam» deymiz.
JasurTaboo madaniyat va davrga bog‘liq: bir joyda man etilgan ibora boshqasida oddiy bo‘lishi mumkin.
Ona tili

Qulf 5: Muloyim ifodalar

Topshiriq: Kattaga «siz» deyish taboning qaysi asosiga kiradi?

Chorshanba

ZarinaАннотация по-русски: вводные слова не связаны грамматически с членами предложения, показывают отношение говорящего: «Он, к счастью, успел».
AnvarГруппы: порядок мыслей («во-первых, итак»), степень уверенности («конечно, может быть, кажется»), чувства («к сожалению»), источник («по-моему, по словам учителя, говорят»), способ выражения («короче говоря»).
MalikaОни выделяются запятыми, а если убрать их, предложение остаётся целым.
Rus tili

Qulf 6: Вводные слова

Topshiriq: Какое вводное сочетание указывает на источник информации?

🔑 Kalit: Вводные слова показывают источник и степень уверенности («по словам учителя», «может быть»): так честно пишем о неточности измерений.

AzizAnjumanning bolalar burchagi uchun oziq zanjirini chizdim: o‘t → chigirtka → kaltakesak → ilon 🦎
ZarinaEkotizimda produsentlar — birinchi trofik daraja, o‘txo‘r konsumentlar — ikkinchi, yirtqichlar — uchinchi. Oziq zanjiri atamasini Eltan taklif etgan.
AnvarIkki tur: yaylov zanjiri produsentdan boshlanadi, detrit zanjiri o‘lik organik moddadan (tushgan barg → chuvalchang). Zanjir odatda 3–5 bo‘g‘in, chunki har qadamda energiya yo‘qoladi.
MalikaHamma narsani yeydigan tur (ayiq, kalamush) bir necha darajada bo‘ladi — zanjirlar o‘zaro kesishib, oziq to‘rini hosil qiladi.
Biologiya

Qulf 7: Oziq zanjiri

Topshiriq: O‘txo‘r hayvonlar qaysi trofik darajada?

Payshanba

AzizFizika to‘garagida g‘altak bilan lampochka ketma-ket ulandi: o‘zgaruvchan tokda lampochka xiraroq yondi! 💡
AnvarSabab: tok o‘zgarganda g‘altakda o‘zinduksiya EYuK paydo bo‘lib, o‘zgarishga qarshilik qiladi. Induktiv qarshilik XL = ωL = 2πνL; o‘zgarmas tokda XL = 0.
Zarinaν = 50 Hz, L = 0,1 H bo‘lsa, XL = 2π·50·0,1 ≈ 31,4 Ω. Kuchlanish tokdan π/2 ga oldinda. Bunday tajribalarni faqat o‘qituvchi bilan, xavfsiz manbada qilamiz.
MalikaKimyo: gidroliz — tuz ionlarining suv bilan reaksiyasi. Kuchli asos va kuchsiz kislota tuzi (Na₂CO₃) anion bo‘yicha gidrolizlanadi — muhit ishqoriy (pH > 7). NaCl gidrolizlanmaydi — neytral.
FizikaKimyo (Umumiy kimyo)

Qulf 8: Lampochka va g‘altak

Topshiriq: ν = 50 Hz, L = 0,1 H da induktiv qarshilik taxminan qancha?

ZarinaAdabiyot: Xondamir (1473/76–1534) «Makorim ul-axloq» (1501) asarini Alisher Navoiy (1441–1501) hayoti haqida yozgan.
AnvarKitob muqaddima, kirish, o‘nta maqsad, xotima va Navoiy vafoti haqidagi bobdan iborat. Unda Navoiyning turkiy «Xamsa»si Nizoniyning «Panj ganj»iga qarshi qo‘yib yozilgani ham eslanadi.
Malika«Saddi Iskandariy»dan XXXIX–XLI boblar darslikda berilgan. Mazmunini bu yerda aytmayman — darslikda o‘qiymiz.
Adabiyot

Qulf 9: Navoiy haqida kitob

Topshiriq: «Makorim ul-axloq» asarini kim yozgan?

AnvarJahon tarixi: AQSH iqtisodiyoti 1990-yillarda uzoq o‘sishni boshdan kechirdi, axborot texnologiyalari kompaniyalari tez o‘sdi. 2008-yil sentabrida bir bankning qulashi uy-joy kreditlari bozorida boshlangan jahon moliyaviy inqirozini chuqurlashtirdi.
ZarinaO‘zbekiston tarixi: mamlakatda 130 dan ortiq millat yashaydi; Konstitutsiyaga ko‘ra xalq millatidan qat’i nazar fuqarolardan iborat, barcha tillar va urf-odatlar hurmat qilinadi.
MalikaDavlat tili — o‘zbek tili: tegishli qonun 1989-yil 21-oktabrda qabul qilingan, shu kun til bayrami. Boshqa tillarda ta’lim ham davom etadi.
JasurNavro‘z 1991-yildan 21-martda umumxalq bayrami; YUNESKO 1995-yilda Bag‘rikenglik tamoyillari deklaratsiyasini qabul qilgan.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi

Qulf 10: Moliyaviy inqiroz va tillar

Topshiriq: Davlat tili haqidagi qonun qachon qabul qilingan?

Juma

Sinf rahbariZarina, anjumanda 5 daqiqa vaqting bor. Qanday taqdim etasan? Bitiruvchi daftariga yoz.
ZarinaVariantlar: A — faqat chop etilgan plakat; B — faqat ekranli slaydlar; C — plakat va 1 daqiqalik parallaks tajribasi (ikki ko‘z bilan barmoqqa qarash).
AnvarKalitlar: 🔑1 qurilmalar ranglarni turlicha ko‘rsatadi, bosmada xiraroq — sinov nusxa kerak. 🔑2 Oygacha 384 400 km: parallaks va radar raqamlari. 🔑3 noaniq o‘lchovni «taxminan» va «…ga ko‘ra» so‘zlari bilan halol yozamiz.
MalikaB ekran sifatiga bog‘liq. A xavfsiz, lekin quruq. Narxi: C ga 1 daqiqa ketadi, savol-javobga kam qoladi, lekin tomoshabin parallaksni o‘zi ko‘radi.
ZarinaQaror: C. Plakatning sinov nusxasini oldindan chop etaman, raqamlarni «taxminan» deb yozaman, tajribaga 1 daqiqa ajrataman.
Kelishdik. Hisobotni yozdik.
AstronomiyaInformatika

Qulf 11: Taqdimot qarori

Topshiriq: Qaysi kalit sinov nusxani chop etishga sabab bo‘ldi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 12 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

Zarinaning anjuman taqdimoti

Qaror: C — plakat va 1 daqiqalik parallaks tajribasi; sinov nusxa oldindan chop etiladi. Dalillar: qurilmalar ranglarni turlicha ko‘rsatadi, bosmada to‘yingan ranglar xiraroq; Oygacha masofa parallaks (≈ 57′) va radardan ≈ 384 400 km; noaniq o‘lchov «taxminan» deb yoziladi. Maslahat: raqamlarni «taxminan» deb yozing, manbasini ko‘rsating.

— 11-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Oygacha masofa: parallaks p ≈ 57′ dan D ≈ 384 400 km; radarda D = c·t/2 — plakatga aniq raqamlar qo‘yamiz.
  2. Qurilmalar ranglarni turlicha ko‘rsatadi, bosmada to‘yingan ranglar xiraroq: plakatning sinov nusxasini chop etib tekshirish kerak.
  3. Вводные слова показывают источник и степень уверенности («по словам учителя», «может быть»): так честно пишем о неточности измерений.

Yulduzli savollar

  1. ∫₀² 3x² dx nimaga teng?

  2. Oy parallaksi ≈ 57′ bo‘lsa, masofa taxminan qancha?

  3. O‘ylab ko‘r: agar ekran sifati ma’lum bo‘lib, yaxshi chiqsa, qaysi kalit kuchsizlanadi?

Hikoyadagi darslar