🎯 Missiya: Zarina anjumandagi 5 daqiqada loyihasini qanday taqdim etsin: plakat, slayd yoki plakat bilan tajriba?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbariDekabrdagi maktab anjumaniga ikki hafta qoldi. Zarina, yulduz xaritasi loyihangni qanday taqdim etasan?
Z
ZarinaAstronomiya: parallaks — jismga kuzatuvchi joyidan va Yer markazidan qaralgandagi yo‘nalishlar farqi. Sutkalik gorizontal parallaks p — Yer ekvator radiusi R jismdan ko‘rinadigan burchak.
A
AnvarMasofa D = 206 265·R / p″. Oy uchun p ≈ 57′ = 3422″, R = 6378 km: D ≈ 384 400 km. Quyosh parallaksi atigi ≈ 8,8″.
M
Malika1961-yildan Venera va boshqa jismlargacha masofa radar bilan: signal borib-qaytish vaqti t bo‘lsa, D = c·t/2. Oyning radiusi r = D·ρ ≈ 1737 km.
Astronomiya
🔒Qulf 1: Parallaks va masofa
Topshiriq: Oydan qaytgan radio signal 2,56 s da keldi. Masofa taxminan qancha?
🔑 Kalit: Oygacha masofa: parallaks p ≈ 57′ dan D ≈ 384 400 km; radarda D = c·t/2 — plakatga aniq raqamlar qo‘yamiz.
A
AzizOpa, o‘yinchoq aravachamning tezligi v = 2t. 3 sekundda necha metr yurdi? 🚗
M
Malikaf(x) ≥ 0 bo‘lsa, grafik, Ox o‘qi va x = a, x = b to‘g‘ri chiziqlari bilan chegaralangan shakl — egri chiziqli trapetsiya. Uning yuzi F(b) − F(a) — Nyuton–Leybnis formulasi: ∫ₐᵇ f dx = F(b) − F(a).
Z
ZarinaAravacha: ∫₀³ 2t dt = t²|₀³ = 9 − 0 = 9 m. Xossalar: ∫ₐᵃ f dx = 0, ∫ₐᵇ f dx = −∫_b^a f dx.
Matematika
🔒Qulf 2: Egri chiziqli trapetsiya
Topshiriq: ∫₁⁴ 2x dx nimaga teng?
Seshanba
Z
ZarinaPlakatni PhotoShopda tayyorladim. Ekranda yorqin ranglar chop etilganda xiraroq chiqishi mumkin ekan.
A
AnvarRGB, CMYK va HSB tabiatdagi hamma rangni ko‘rsata olmaydi va qurilmaga bog‘liq: ikki monitor bir xil RGB qiymatini biroz boshqacha ko‘rsatadi.
M
MalikaQurilmaga bog‘liq bo‘lmagan va eng keng tizim — Lab: L — yorug‘lik 0–100, a — yashildan qizilga, b — ko‘kdan sariqqa. Rang profili (masalan, sRGB) ranglarni qurilmalarda bir xil ko‘rsatishga yordam beradi.
J
JasurRang tanlash: Color Picker, Color va Swatches panellari, Eyedropper (I). Hajm: 1000 × 800 piksel RGB da 3 bayt/piksel — 2 400 000 bayt.
Informatika
🔒Qulf 3: Plakat va ekran ranglari
Topshiriq: 1000 × 800 piksellik RGB rasmning siqilmagan hajmi qancha?
🔑 Kalit: Qurilmalar ranglarni turlicha ko‘rsatadi, bosmada to‘yingan ranglar xiraroq: plakatning sinov nusxasini chop etib tekshirish kerak.
Z
ZarinaPostcard to our partner school: Dear friends, We are staying in a cosy old hotel with a lovely green garden. We are having a great time.
A
AnvarWe have visited the museum. Tomorrow we are going to climb the hill. Wish you were here! See you soon!
M
MalikaTenses: Present Continuous for now, Present Perfect for what is done, be going to for plans. Crossword clue: “a place where you sleep on a trip” = accommodation.
Ingliz tili
🔒Qulf 4: A postcard
Topshiriq: Tomorrow we ___ climb the hill.
Z
ZarinaAnjumanda mehmonlar bilan muloyim gaplashamiz. Ba’zi so‘zlarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri aytmaymiz: o‘limni «olamdan o‘tdi», «ko‘z yumdi».
A
AnvarTilshunoslikda bunday cheklov taboo (polineziya so‘zi) deyiladi: man etilgan so‘z yumshoqroq, bilvosita nom bilan almashtiriladi. Uch asos: qo‘rquv, uyat, hurmat.
JasurTaboo madaniyat va davrga bog‘liq: bir joyda man etilgan ibora boshqasida oddiy bo‘lishi mumkin.
Ona tili
🔒Qulf 5: Muloyim ifodalar
Topshiriq: Kattaga «siz» deyish taboning qaysi asosiga kiradi?
Chorshanba
Z
ZarinaАннотация по-русски: вводные слова не связаны грамматически с членами предложения, показывают отношение говорящего: «Он, к счастью, успел».
A
AnvarГруппы: порядок мыслей («во-первых, итак»), степень уверенности («конечно, может быть, кажется»), чувства («к сожалению»), источник («по-моему, по словам учителя, говорят»), способ выражения («короче говоря»).
M
MalikaОни выделяются запятыми, а если убрать их, предложение остаётся целым.
Rus tili
🔒Qulf 6: Вводные слова
Topshiriq: Какое вводное сочетание указывает на источник информации?
🔑 Kalit: Вводные слова показывают источник и степень уверенности («по словам учителя», «может быть»): так честно пишем о неточности измерений.
A
AzizAnjumanning bolalar burchagi uchun oziq zanjirini chizdim: o‘t → chigirtka → kaltakesak → ilon 🦎
Z
ZarinaEkotizimda produsentlar — birinchi trofik daraja, o‘txo‘r konsumentlar — ikkinchi, yirtqichlar — uchinchi. Oziq zanjiri atamasini Eltan taklif etgan.
A
AnvarIkki tur: yaylov zanjiri produsentdan boshlanadi, detrit zanjiri o‘lik organik moddadan (tushgan barg → chuvalchang). Zanjir odatda 3–5 bo‘g‘in, chunki har qadamda energiya yo‘qoladi.
M
MalikaHamma narsani yeydigan tur (ayiq, kalamush) bir necha darajada bo‘ladi — zanjirlar o‘zaro kesishib, oziq to‘rini hosil qiladi.
Biologiya
🔒Qulf 7: Oziq zanjiri
Topshiriq: O‘txo‘r hayvonlar qaysi trofik darajada?
Payshanba
A
AzizFizika to‘garagida g‘altak bilan lampochka ketma-ket ulandi: o‘zgaruvchan tokda lampochka xiraroq yondi! 💡
A
AnvarSabab: tok o‘zgarganda g‘altakda o‘zinduksiya EYuK paydo bo‘lib, o‘zgarishga qarshilik qiladi. Induktiv qarshilik XL = ωL = 2πνL; o‘zgarmas tokda XL = 0.
Z
Zarinaν = 50 Hz, L = 0,1 H bo‘lsa, XL = 2π·50·0,1 ≈ 31,4 Ω. Kuchlanish tokdan π/2 ga oldinda. Bunday tajribalarni faqat o‘qituvchi bilan, xavfsiz manbada qilamiz.
M
MalikaKimyo: gidroliz — tuz ionlarining suv bilan reaksiyasi. Kuchli asos va kuchsiz kislota tuzi (Na₂CO₃) anion bo‘yicha gidrolizlanadi — muhit ishqoriy (pH > 7). NaCl gidrolizlanmaydi — neytral.
FizikaKimyo (Umumiy kimyo)
🔒Qulf 8: Lampochka va g‘altak
Topshiriq: ν = 50 Hz, L = 0,1 H da induktiv qarshilik taxminan qancha?
Z
ZarinaAdabiyot: Xondamir (1473/76–1534) «Makorim ul-axloq» (1501) asarini Alisher Navoiy (1441–1501) hayoti haqida yozgan.
A
AnvarKitob muqaddima, kirish, o‘nta maqsad, xotima va Navoiy vafoti haqidagi bobdan iborat. Unda Navoiyning turkiy «Xamsa»si Nizoniyning «Panj ganj»iga qarshi qo‘yib yozilgani ham eslanadi.
M
Malika«Saddi Iskandariy»dan XXXIX–XLI boblar darslikda berilgan. Mazmunini bu yerda aytmayman — darslikda o‘qiymiz.
Adabiyot
🔒Qulf 9: Navoiy haqida kitob
Topshiriq: «Makorim ul-axloq» asarini kim yozgan?
A
AnvarJahon tarixi: AQSH iqtisodiyoti 1990-yillarda uzoq o‘sishni boshdan kechirdi, axborot texnologiyalari kompaniyalari tez o‘sdi. 2008-yil sentabrida bir bankning qulashi uy-joy kreditlari bozorida boshlangan jahon moliyaviy inqirozini chuqurlashtirdi.
Z
ZarinaO‘zbekiston tarixi: mamlakatda 130 dan ortiq millat yashaydi; Konstitutsiyaga ko‘ra xalq millatidan qat’i nazar fuqarolardan iborat, barcha tillar va urf-odatlar hurmat qilinadi.
M
MalikaDavlat tili — o‘zbek tili: tegishli qonun 1989-yil 21-oktabrda qabul qilingan, shu kun til bayrami. Boshqa tillarda ta’lim ham davom etadi.
J
JasurNavro‘z 1991-yildan 21-martda umumxalq bayrami; YUNESKO 1995-yilda Bag‘rikenglik tamoyillari deklaratsiyasini qabul qilgan.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi
🔒Qulf 10: Moliyaviy inqiroz va tillar
Topshiriq: Davlat tili haqidagi qonun qachon qabul qilingan?
Juma
S
Sinf rahbariZarina, anjumanda 5 daqiqa vaqting bor. Qanday taqdim etasan? Bitiruvchi daftariga yoz.
Z
ZarinaVariantlar: A — faqat chop etilgan plakat; B — faqat ekranli slaydlar; C — plakat va 1 daqiqalik parallaks tajribasi (ikki ko‘z bilan barmoqqa qarash).
A
AnvarKalitlar: 🔑1 qurilmalar ranglarni turlicha ko‘rsatadi, bosmada xiraroq — sinov nusxa kerak. 🔑2 Oygacha 384 400 km: parallaks va radar raqamlari. 🔑3 noaniq o‘lchovni «taxminan» va «…ga ko‘ra» so‘zlari bilan halol yozamiz.
M
MalikaB ekran sifatiga bog‘liq. A xavfsiz, lekin quruq. Narxi: C ga 1 daqiqa ketadi, savol-javobga kam qoladi, lekin tomoshabin parallaksni o‘zi ko‘radi.
Z
ZarinaQaror: C. Plakatning sinov nusxasini oldindan chop etaman, raqamlarni «taxminan» deb yozaman, tajribaga 1 daqiqa ajrataman.
Siz
Kelishdik. Hisobotni yozdik.
AstronomiyaInformatika
🔒Qulf 11: Taqdimot qarori
Topshiriq: Qaysi kalit sinov nusxani chop etishga sabab bo‘ldi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 12 ta fanni birlashtirdi.
MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tili
0 / 14 yulduz
Jamoa hisoboti
Zarinaning anjuman taqdimoti
Qaror: C — plakat va 1 daqiqalik parallaks tajribasi; sinov nusxa oldindan chop etiladi. Dalillar: qurilmalar ranglarni turlicha ko‘rsatadi, bosmada to‘yingan ranglar xiraroq; Oygacha masofa parallaks (≈ 57′) va radardan ≈ 384 400 km; noaniq o‘lchov «taxminan» deb yoziladi. Maslahat: raqamlarni «taxminan» deb yozing, manbasini ko‘rsating.
— 11-B jamoa
Topilgan kalitlar
Oygacha masofa: parallaks p ≈ 57′ dan D ≈ 384 400 km; radarda D = c·t/2 — plakatga aniq raqamlar qo‘yamiz.
Qurilmalar ranglarni turlicha ko‘rsatadi, bosmada to‘yingan ranglar xiraroq: plakatning sinov nusxasini chop etib tekshirish kerak.
Вводные слова показывают источник и степень уверенности («по словам учителя», «может быть»): так честно пишем о неточности измерений.
Yulduzli savollar
∫₀² 3x² dx nimaga teng?
Oy parallaksi ≈ 57′ bo‘lsa, masofa taxminan qancha?
O‘ylab ko‘r: agar ekran sifati ma’lum bo‘lib, yaxshi chiqsa, qaysi kalit kuchsizlanadi?