«Devonu lug‘ot at-turk» (parchalar)
Darslikda «Devonu lug‘ot at-turk»dan olingan to‘rtliklar berilgan: ularda yigitlarni ovga va mevaga safarbar qilish, qishdan bahorga o‘tishdagi tabiat o‘zgarishlari, mehmondo‘st va jasur kishining o‘limi, go‘zal yor tasviri va qo‘ni-qo‘shniga yaxshilik qilish haqidagi nasihat uchraydi. «Qish va Bahor» to‘rtliklarida ikki fasl bir-biriga qarshi chiqadigan tirik qahramonlar sifatida ko‘rsatiladi; bu usul jonlantirish deyiladi va munozara janrining eng qadimgi namunasi sanaladi. «Bulnar meni ulas ko‘z...» to‘rtligida yorning ko‘zi, xoli va yuzi sifatlashlar bilan bezatilgan. Bu parchalarning ko‘pi barmoq vaznida, a-a-a-b qofiyalanishida yozilgan, ayrim namunalar esa aruzning ba’zi ko‘rinishlariga to‘g‘ri keladi. Shu bois «Devon» qadimgi turkiy xalqlarning turmushi, e’tiqodi va she’riy shakllarini ko‘rsatadigan qimmatli yodgorlik hisoblanadi.
| «Devon» parchasi | Tasvir vositasi |
|---|---|
| Qish va Bahor | jonlantirish, munozara |
| Bulnar meni ulas ko‘z… | sifatlash |
Bahor kunida o‘quvchi ko‘rgan manzarani tasvirlashga so‘z topolmadi. She’r o‘qigach, unga o‘xshatishlar ko‘proq yodiga tushdi va tasviri jonli chiqdi.
Sayohat yozuvchilari, jurnalistlar va qo‘shiq matni mualliflari manzarani jonli tasvirlash uchun o‘xshatishlardan foydalanadi.
Derazadan yoki hovlidan ko‘ringan bir narsani ikkita o‘xshatish bilan tasvirlab yozing.
O‘zingiz bahor yoki qishni «bahsga kirishtirib», to‘rt qatorli (a-a-a-b qofiyali) kichik matn yozing: har fasl bittadan fikr aytsin.