Darslar 46–47 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2018
«Tong otmoqda»da tong yangi kunning umidi va musaffoligi sifatida beriladi; quyosh zambarakka, nurlari o‘qlarga o‘xshatilib, odamlar shu tong uchun yashayotgani aytiladi. «Yomg‘ir yog‘ar»da shoir yomg‘ir ostida qayg‘u va quvonchni his qiladi, bag‘rini unga ochadi, yomg‘ir unutilib, ko‘ngil qog‘ozga she’r bo‘lib yog‘a boshlaydi; asosiy misra olti marta takrorlanadi. «Yoz kechasi»da pishgan qovunning yorilishi, to‘kilgan shaftolilar, uxlayotgan dalalar, uyg‘oq suv, chigirtkalar va iliq yomg‘ir tasvirlanadi. «Yana qaytib keldim...»da lirik qahramon qishlog‘iga, onasiga, tandir noniga va quduq suviga bo‘lgan sog‘inchni ifodalaydi. «Yurak»da shoir o‘z yuragi bilan suhbatlashadi, uning haqligini tan oladi va Vatan hamda dunyo omon bo‘lishini tilaydi.
Namunalar
Misol: «Yomg‘ir yog‘ar» misrasi olti marta takrorlanishi yomg‘ir tovushini va ritmini yaratadi – bu takrir.
Misol: «Dalalarda mudraydi uyqu» – dalalar insondek uxlaydi: bu tashxis.
Sinfda faoliyat
Besh she’r jadvali: har bir she’r uchun «mavzu – asosiy tasvir – kayfiyat – bitta badiiy san’at» ni yozing.
Mashq
1
«Tong otmoqda»da quyosh va nur nimaga o‘xshatiladi?
Quyosh – zambarakka, nurlar – o‘qlarga.
2
«Yomg‘ir yog‘ar» she’ri qanday tugaydi va bu nimani anglatadi?
Ko‘ngil qog‘ozga yog‘a boshlaydi – tuyg‘u she’rga aylanadi.
3
«Yoz kechasi»da qaysi tovush va ko‘rinishlar yoz fasli ta’rifi uchun tanlangan?