ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Fitrat va «Abulfayzxon»

Darslar 36–37 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2018
37

«Abulfayzxon» fojiasi

Darslik: 2-qism, 4–30-betlar
MaqsadFitratning «Abulfayzxon» fojiasidan berilgan pardalar mazmunini va qahramonlarini tushunish.
Yangi so‘zlar
fojia · tragedyparda · actotaliq · atalyk, a high state office (chief counsellor)kimsalar · dramatis personae
Tushuntirish

«Abulfayzxon» – «Yo‘qsul o‘lkasining tarixidan besh pardali fojia»; darslikda u qisqartirilgan holda (birinchi, to‘rtinchi va beshinchi pardalar) berilgan. Birinchi pardada Ulfat, Mir Vafo va Qozi Nizom shaxmat o‘ynab turganda xon chiqadi; u Farhod otaliqdan shubhalanib, uni o‘ldirtiradi, o‘rniga Ibrohimbiyni otaliq, Rahim qo‘rchini to‘qsoba qiladi; Ibrohimbiy esa to‘g‘rilikdan voz kecha olmasligini aytadi. Shu sahnada Ulfat podshohlikni «qon bilan sug‘oriladigan daraxt»ga qiyoslaydi, kechasi esa xonni o‘zi o‘ldirtirgan odamlarning sharpalari tushida qiynaydi. To‘rtinchi pardada hokimiyatni Rahimbiy egallagan, xon uy qamog‘ida; Ulfat lahm qazib kelib, uni qochirmoqchi bo‘ladi, ammo xon bolalarini o‘ylab qochishga jur’at etmaydi va jallodlar qo‘lida halok bo‘ladi. Beshinchi pardada ko‘zi ojiz Ibrohimbiy Rahimbiyga qurultoy chaqirib, xon va otaliqni el boshliqlari kengashi bilan belgilash kerak edi, haqsizlik bilan olingan taxt bolalaringga yuqmaydi, deydi; Rahimbiy Eron sardorlariga xon o‘zini o‘ldirdi, deb yolg‘on so‘zlaydi, so‘ng taxtga o‘tqazilgan 15 yashar Abdumo‘minxonni ham zaharlab yo‘q qiladi. Oxirida Rahimbiy oldida o‘zini Siyovush deb ataydigan Xayol paydo bo‘lib, begunohlarni qurbon qiladigan zolim taxtni qoralaydi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab sahnasida kichik sahna ko‘rsatgan sinf rollarni bo‘lishdi. Har kim boshqa odam o‘rniga o‘zini qo‘ygani uchun uning fikrini yaxshiroq tushundi.

Kim ishlatadi

Aktyorlar, rejissyorlar va muzokarachilar boshqa odamning o‘rnida turib fikrlashni mashq qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun bahsli bir masalada boshqa odam o‘rniga o‘zingizni qo‘yib, uning fikrini bir gapda yozing.

Namunalar
Misol: Dramaning boshida shaxmat o‘yini saroydagi kuch kurashining ramzi bo‘lib, kim yutadi, kim yutqazadi degan savolni oldindan sezdiradi.
Misol: Ibrohimbiyning «qurultoy» taklifi hukmdorni xalq kengashi bilan belgilash adolatli yo‘l degan g‘oyani ilgari suradi.
Sinfda faoliyat

Rolli o‘qish: sinfda uch-to‘rt o‘quvchi xon, Ulfat, Qozi Nizom va Ibrohimbiy rolini o‘qiydi; so‘ng har bir qahramon xarakterini bir sifat bilan ayting.

Mashq
1
Drama voqealari qaysi tarixiy davrda kechadi?
2
Ulfatning «podshohlik – qon bilan sug‘oriladigan daraxt» degan fikri nimani anglatadi?
3
Ibrohimbiy obrazi nimani ifodalaydi?
4
Fojia oxirida «Xayol» obrazining vazifasi nima?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliZarinaning shikoyat xatiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →