☰ Mundarija · Adabiyot

Anbar Otin va «Qarolar falsafasi risolasi»

Darslar 34–35 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2018
35

«Risolayi falsafayi siyohon»dan

Darslik: 1-qism, 193–197-betlar
MaqsadAnbar Otinning «Risolayi falsafayi siyohon» asaridagi to‘rt fasl mazmunini va g‘oyasini tushunish.
Yangi so‘zlar
risola · treatisefalsafiy-publitsistik asar · philosophical-publicistic workfasl · chapter, sectionzulmat · darkness, oppression
Tushuntirish

«Risolayi falsafayi siyohon» («Qarolar falsafasi risolasi») 1910-yilda (hijriy 1328) yozilgan va o‘zbek adabiyotida falsafiy-publitsistik yo‘nalishning ilk namunalaridan biri deb baholanadi. Birinchi faslda muallif qora rang haqida yozib, janubiy va sharqiy xalqlarning qoramag‘iz bo‘lsa-da, aql, kuch va tafakkurda boshqalar bilan teng ekanini, ular mehnatni qilib, mevasini boshqalarga tuhfa etishini qozon va qora chiroq misollari bilan tushuntiradi; go‘zallikning asosida ham qora qosh va soch turishini eslatadi. Ikkinchi faslda ayol sochidagi «farq» (peshonadan o‘rtasidagi chiziq) orqali ona obrazini ulug‘laydi. Uchinchi faslda «baxti qaro» deb mehnatkash xalqni emas, balki boshqalarning mehnati bilan boyigan va xalq nafratini olgan kishilarni atab, Farhodning mehnatini ulug‘laydi. To‘rtinchi faslda zulmat zulm bilan bog‘lanadi: zulmni adolat kuchi yengadi.

Namunalar
Misol: Qozon qora, lekin ovqat pishirib, odamlarni to‘ydiradi; muallif shu bilan tashqi rang insonning qadrini belgilamasligini ko‘rsatadi.
Misol: Uchinchi faslda Farhod qoya va daryolarga qarshi mehnat qilgani uchun baxtsiz emas, balki ulug‘ qahramon sifatida tilga olinadi.
Sinfda faoliyat

Muhokama: «Insonning qadri qiyofasi bilan emas, mehnati va xulqi bilan belgilanadi» – tezisni risoladagi ikki dalil bilan asoslang.

Mashq
1
Risolada tana rangi haqida qanday fikr ilgari suriladi?
2
Ikkinchi faslda ona obrazi qanday ulug‘lanadi?
3
Muallif «baxti qaro» deb kimlarni ataydi?
4
To‘rtinchi faslda zulmat va adolat qanday bog‘lanadi?