«Risolayi falsafayi siyohon»dan
«Risolayi falsafayi siyohon» («Qarolar falsafasi risolasi») 1910-yilda (hijriy 1328) yozilgan va o‘zbek adabiyotida falsafiy-publitsistik yo‘nalishning ilk namunalaridan biri deb baholanadi. Birinchi faslda muallif qora rang haqida yozib, janubiy va sharqiy xalqlarning qoramag‘iz bo‘lsa-da, aql, kuch va tafakkurda boshqalar bilan teng ekanini, ular mehnatni qilib, mevasini boshqalarga tuhfa etishini qozon va qora chiroq misollari bilan tushuntiradi; go‘zallikning asosida ham qora qosh va soch turishini eslatadi. Ikkinchi faslda ayol sochidagi «farq» (peshonadan o‘rtasidagi chiziq) orqali ona obrazini ulug‘laydi. Uchinchi faslda «baxti qaro» deb mehnatkash xalqni emas, balki boshqalarning mehnati bilan boyigan va xalq nafratini olgan kishilarni atab, Farhodning mehnatini ulug‘laydi. To‘rtinchi faslda zulmat zulm bilan bog‘lanadi: zulmni adolat kuchi yengadi.
Bahsli mavzuda yozilgan fikrli matnni o‘qigan o‘quvchi dalillarni ajratdi. U o‘z fikrini ham dalil bilan aytishga o‘rgandi.
Jurnalistlar, huquqshunoslar va notiqlar fikrni dalil bilan asoslaydi.
Bugungi bitta fikringizni bitta dalil bilan quvvatlab ayting.
Muhokama: «Insonning qadri qiyofasi bilan emas, mehnati va xulqi bilan belgilanadi» – tezisni risoladagi ikki dalil bilan asoslang.