ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Mashrab hayoti va g‘azali

Darslar 30–31 · 2 ta dars · B. To‘xliyev, B. Karimov, K. Usmonova. Adabiyot: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining o‘quvchilari uchun darslik-majmua, 1–2-qismlar. 1-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2018
31

«Bu tani xokini-yu ruhi ravonni na qilay?!.»

Darslik: 1-qism, 184–185-betlar
MaqsadMashrabning «Bu tani xokini-yu ruhi ravonni na qilay?!.» g‘azalini tasavvuf talqini va badiiy jihatdan tushunish.
Yangi so‘zlar
jonon · the beloved (in Sufi poetry, divine knowledge)solik · traveller on the Sufi pathlomakon · placeless, the realm beyond placeramz · symbol
Tushuntirish

Darslik g‘azalni tasavvuf nuqtayi nazaridan izohlaydi: tan insonga, ruh ilohiyotga daxldor, jonon esa solik qalbidagi ilohiy ma’rifat darajasi bilan bog‘liq; shu sababli ma’rifatga intilmaslik hayotni ma’nosiz qiladi. Makka ziyoratini eslatuvchi baytda ham bu ish uchun ko‘ngil pokligi va nafs istaklaridan voz kechish zarurligi aytiladi. Jannat va do‘zaxni «boshimga uramanmi» deyishni darslik dahriylik emas, balki yor vasli – ilohiy tajalli oldida boshqa hamma narsaning ahamiyatsizligi deb tushuntiradi. Quyosh nuri zarralarda ko‘ringanidek, Yaratgan ham yaratganlari orqali anglanadi. Maqta’da gul va tikan obrazlari asosiy maqsad va ikkinchi darajali narsalarni ko‘rsatadi: gul – asl maqsad, tikan – undan chalg‘itadigan narsa.

ObrazTasavvufiy talqin
taninsonga daxldor
ruhilohiyotga daxldor
jononqalbdagi ilohiy ma’rifat darajasi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir matnning ikki xil izohi borligini bilgan o‘quvchi sinfdoshining fikrini darrov rad etmadi. U sabablarini so‘radi va ikkalasi bir-birini yaxshiroq tushundi.

Kim ishlatadi

Vositachilar, o‘qituvchilar va tarjimonlar boshqacha fikrning sababini tushunishga harakat qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun kimdir boshqacha fikr aytsa, avval «nima uchun shunday o‘ylaysiz?» deb so‘rab ko‘ring.

Namunalar
Misol: Gul va tikan obrazi – eng sodda tashbehlar yordamida murakkab fikrni (asosiy maqsad va chalg‘ituvchi narsalar) ochib berish usulidir.
Misol: «Jonon» so‘zi tasavvuf she’riyatida odatiy yor emas, ilohiy ma’rifat ramzi bo‘lib kelishi mumkin; shuning uchun she’rni ikki qatlamda o‘qish mumkin.
Sinfda faoliyat

Ikki qatlam jadvali: g‘azaldagi besh obrazni (jonon, bodasiz, quyosh zarralari, lomakon, gul–tikan) «zohiriy ma’no» va «tasavvufiy ramz» ustunlariga bo‘lib yozing.

Mashq
1
Darslikka ko‘ra, g‘azaldagi jonon so‘zi nimani anglatishi mumkin?
2
Jannat va do‘zaxni «boshimga uramanmi» deyish dahriylikmi? Darslik qanday izohlaydi?
3
Gul va tikan obrazlari nimani ifodalaydi?
4
G‘azalning tilidagi qanday xususiyatlar uni xalqqa yaqinlashtirgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMalikaning motivatsion xatiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →