Darslar 43–44 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
44
A. I. Kuprin. «Гранатовый браслет»
Darslik: 169–181-betlar
MaqsadKuprinning «Гранатовый браслет» qissasi syujetini, qahramonlarini va g‘arazsiz, fidokor sevgi mavzusini tushunish.
Yangi so‘zlar
повесть (qissa) · повесть (tale, novella)бескорыстная любовь (g‘arazsiz sevgi) · бескорыстная любовь (selfless love)прощальное письмо (xayrlashuv xati) · прощальное письмо (farewell letter)эпиграф (epigraf) · эпиграф (epigraph)
Tushuntirish
A. I. Kuprin 1870-yilda Narovchatda tug‘ilgan, 1938-yilda vafot etgan; asarlari kichik odamlar, harbiylar va sevgi haqida. «Гранатовый браслет» (1910) — g‘arazsiz va fidokor sevgi qissasi; uning asosida haqiqiy voqea yotadi. Knyaginya Vera Nikolayevna Sheina 17-sentabr — ism kuni — kuni nomsiz sovg‘a oladi: granat qimmatbaho toshli tilla bilakuzuk va xat. Uning akasi Nikolay va eri Vasiliy Lvovich xat egasini — kichik amaldor Jeltkovni — topib, bu ta’qibni to‘xtatishni so‘raydi. Ertasi kuni Vera gazetadan Jeltkovning fojiali o‘limini bilib, uning xayrlashuv xatini o‘qiydi: unda u Veraga faqat minnatdorlik bildiradi. Epigraf — Betxovenning ikkinchi sonatasi, Vera uni tinglab, «u meni kechirdi» deydi. Asar sevgining qadr-qimmati haqida o‘ylashga undaydi; o‘lim mavzusini munozarada ehtiyotkorlik bilan muhokama qiling.
Namunalar
Mini-matn: «В день именин Вера получила браслет с гранатами. Она не знала, кто его прислал. Потом выяснилось, что это Желтков, который тайно любил её». (Vera ism kuni bilakuzuk oldi; yuboruvchi Jeltkov chiqdi.)
Obraz: granat — qizil tosh; Vera uni «qon»ga o‘xshatadi va xavotirga tushadi: bu — ramziy belgi.
Sinfda faoliyat
«Xat yozing». O‘quvchilar Vera nomidan Jeltkovga 3 gapli javob xati yozadi (minnatdorchilik yoki kechirim).
Mashq
1
«Гранатовый браслет» qaysi yili yozilgan?
в 1910 году
2
Vera Nikolayevnaga bilakuzukni kim yuboradi va qachon?
Желтков, в день её именин (17 сентября)
3
Qissadagi epigraf nima va nima uchun muhim?
Betxovenning 2-sonatasi (Largo appassionato); u Jeltkovning sevgisi va Veraning tuyg‘ularining ramzi.
4
Nima uchun qissa «g‘arazsiz sevgi» haqida deyiladi?
Jeltkov Veradan hech narsa talab qilmaydi, faqat uning baxtini xohlaydi va minnatdorchilik bildiradi.