ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Rus tili

M. Yu. Lermontov

Darslar 35–36 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
36

M. Yu. Lermontov. «Мцыри» dostoni

Darslik: 125–131-betlar
MaqsadLermontovning «Мцыри» dostoni syujetini, qahramon obrazini va g‘oyasini (erkinlik, vatan) tushunish.
Yangi so‘zlar
поэма (doston) · поэма (narrative poem)исповедь (iqror, e’tirof) · исповедь (confession)романтический герой (romantik qahramon) · романтический герой (romantic hero)плен (asirlik) · плен (captivity)
Tushuntirish

«Мцыри» (1839) — Lermontovning romantik dostoni. Gruzin tilida «Мцыри» — «xizmat qilmagan rohib», ya’ni «послушник» — rohiblikka tayyorlanayotgan yosh. Yosh yigit bolaligida asirga olinib, monastirga keltirilgan va u yerda tarbiyalangan; u monastir hayotini «asirlik» deb biladi. U uch kun qochib, erkinlikda yashaydi: tabiatni ko‘radi, jazirama va bo‘ronni boshdan kechiradi, buloq bo‘yida qizni uchratadi, qoplon («барс») bilan olishadi, ammo kuchdan ketadi va adashib, yana monastirga qaytib qoladi. O‘lim oldidan u keksa rohibga iqror bo‘lib, o‘zi uchun asosiy tuyg‘u — vatanga muhabbat va ozodlik ishtiyoqi ekanini aytadi. Doston to‘rt o‘lchovli yamb bilan yozilgan; Belinskiy Mtsyrini shoirning sevimli idealli qahramoni deb atadi.

romantik she’r belgisima’no
yolg‘iz qahramonjamiyatga qarshi
jo‘shqin tabiatruhiy holatni aks ettiradi
erkinlik orzusiasosiy g‘oya
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Lager yoki safardan uyga qaytgan o‘quvchi uzoq vaqt uydan uzoqda bo‘lish qanday sog‘inch keltirishini biladi. Adabiyot shunday tuyg‘ularni so‘zga soladi. Sog‘inchni ifodalay olish insonga yengillik beradi.

Kim ishlatadi

Yozuvchilar, sayohatchilar va psixologlar sog‘inch va erkinlik tuyg‘ularini so‘z bilan ifodalaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Sog‘inadigan joyingiz haqida rus tilida ikki gap yozing: «Я скучаю по …» bilan boshlang.

Namunalar
Mini-matn: «Мцыри вырос в монастыре и мечтал о свободе и о родине. Он убежал и три дня жил на воле, но не нашёл дорогу домой: его без чувств принесли обратно в монастырь». (Mtsyri monastirda ulg‘aydi, erkinlik orzusida edi.)
Epizodlar: bo‘ron (tabiat kuchi), qiz (inson go‘zalligi), qoplon bilan jang (jasorat). Bu epizodlar Mtsyrining kuchi va ruhini ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat

«Uch kun xaritasi». Guruhlar Mtsyri sayohatini 3 epizoddan iborat sxema qilib chizadi va har biriga 1 gapli izoh yozadi.

Mashq
1
«Мцыри» so‘zi nimani anglatadi?
2
Mtsyri monastir hayotini nima deb ataydi?
3
Mtsyri qaysi uch epizodda o‘z jasoratini ko‘rsatadi?
4
Nima uchun doston «iqror» shaklida yozilgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQisqa tutashuv — eng yaxshi usulmi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →