M. Yu. Lermontov. «Мцыри» dostoni
«Мцыри» (1839) — Lermontovning romantik dostoni. Gruzin tilida «Мцыри» — «xizmat qilmagan rohib», ya’ni «послушник» — rohiblikka tayyorlanayotgan yosh. Yosh yigit bolaligida asirga olinib, monastirga keltirilgan va u yerda tarbiyalangan; u monastir hayotini «asirlik» deb biladi. U uch kun qochib, erkinlikda yashaydi: tabiatni ko‘radi, jazirama va bo‘ronni boshdan kechiradi, buloq bo‘yida qizni uchratadi, qoplon («барс») bilan olishadi, ammo kuchdan ketadi va adashib, yana monastirga qaytib qoladi. O‘lim oldidan u keksa rohibga iqror bo‘lib, o‘zi uchun asosiy tuyg‘u — vatanga muhabbat va ozodlik ishtiyoqi ekanini aytadi. Doston to‘rt o‘lchovli yamb bilan yozilgan; Belinskiy Mtsyrini shoirning sevimli idealli qahramoni deb atadi.
| romantik she’r belgisi | ma’no |
|---|---|
| yolg‘iz qahramon | jamiyatga qarshi |
| jo‘shqin tabiat | ruhiy holatni aks ettiradi |
| erkinlik orzusi | asosiy g‘oya |
Lager yoki safardan uyga qaytgan o‘quvchi uzoq vaqt uydan uzoqda bo‘lish qanday sog‘inch keltirishini biladi. Adabiyot shunday tuyg‘ularni so‘zga soladi. Sog‘inchni ifodalay olish insonga yengillik beradi.
Yozuvchilar, sayohatchilar va psixologlar sog‘inch va erkinlik tuyg‘ularini so‘z bilan ifodalaydi.
Sog‘inadigan joyingiz haqida rus tilida ikki gap yozing: «Я скучаю по …» bilan boshlang.
«Uch kun xaritasi». Guruhlar Mtsyri sayohatini 3 epizoddan iborat sxema qilib chizadi va har biriga 1 gapli izoh yozadi.