☰ Mundarija · Rus tili

M. Yu. Lermontov

Darslar 35–36 · 2 ta dars · S. Yu. Islambekova, Yu. Yu. Musurmanova, Z. X. Abdurayimova, L. N. Tagiyeva. Русский язык, 10-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beriladigan o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik), 1-nashr. «DAVR NASHRIYOTI», Toshkent, 2017
36

M. Yu. Lermontov. «Мцыри» dostoni

Darslik: 125–131-betlar
MaqsadLermontovning «Мцыри» dostoni syujetini, qahramon obrazini va g‘oyasini (erkinlik, vatan) tushunish.
Yangi so‘zlar
поэма (doston) · поэма (narrative poem)исповедь (iqror, e’tirof) · исповедь (confession)романтический герой (romantik qahramon) · романтический герой (romantic hero)плен (asirlik) · плен (captivity)
Tushuntirish

«Мцыри» (1839) — Lermontovning romantik dostoni. Gruzin tilida «Мцыри» — «xizmat qilmagan rohib», ya’ni «послушник» — rohiblikka tayyorlanayotgan yosh. Yosh yigit bolaligida asirga olinib, monastirga keltirilgan va u yerda tarbiyalangan; u monastir hayotini «asirlik» deb biladi. U uch kun qochib, erkinlikda yashaydi: tabiatni ko‘radi, jazirama va bo‘ronni boshdan kechiradi, buloq bo‘yida qizni uchratadi, qoplon («барс») bilan olishadi, ammo kuchdan ketadi va adashib, yana monastirga qaytib qoladi. O‘lim oldidan u keksa rohibga iqror bo‘lib, o‘zi uchun asosiy tuyg‘u — vatanga muhabbat va ozodlik ishtiyoqi ekanini aytadi. Doston to‘rt o‘lchovli yamb bilan yozilgan; Belinskiy Mtsyrini shoirning sevimli idealli qahramoni deb atadi.

Namunalar
Mini-matn: «Мцыри вырос в монастыре и мечтал о свободе и о родине. Он убежал и три дня жил на воле, но не нашёл дорогу домой: его без чувств принесли обратно в монастырь». (Mtsyri monastirda ulg‘aydi, erkinlik orzusida edi.)
Epizodlar: bo‘ron (tabiat kuchi), qiz (inson go‘zalligi), qoplon bilan jang (jasorat). Bu epizodlar Mtsyrining kuchi va ruhini ko‘rsatadi.
Sinfda faoliyat

«Uch kun xaritasi». Guruhlar Mtsyri sayohatini 3 epizoddan iborat sxema qilib chizadi va har biriga 1 gapli izoh yozadi.

Mashq
1
«Мцыри» so‘zi nimani anglatadi?
2
Mtsyri monastir hayotini nima deb ataydi?
3
Mtsyri qaysi uch epizodda o‘z jasoratini ko‘rsatadi?
4
Nima uchun doston «iqror» shaklida yozilgan?