🎯 Missiya: «1960-yillardan 2011-yilgacha dunyo aholisi ikki baravardan ko‘p oshgan» — to‘g‘rimi?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
J
JasurTa’tildan keyingi birinchi kun, 11-yanvar. Chatda diagramma: «1960-yillarda 3 mlrd, 2011-yilda 7 mlrd. Aholi 50 yilda ikki baravardan ko‘p oshdi!»
M
MalikaBu safar post yillarni va raqamlarni aytgan. Shuning uchun tekshirish mumkin. Geografiya darsligi bilan solishtiramiz.
Z
ZarinaDarslikda: dunyo aholisi XIX asr boshida taxminan 1 mlrd, 1960-yillarda 3 mlrd, 2011-yilda 7 mlrd, 2022-yilda 8 mlrd; hozir taxminan 8,2 mlrd.
Birinchi kalit: post raqamlari darslikdagiga mos. Endi «ikki baravardan ko‘p» ni hisoblaymiz.
Geografiya (Amaliy geografiya)
🔒Qulf 1: Ta’tildan keyingi birinchi post
Topshiriq: Tabiiy o‘sish qanday hisoblanadi?
🔑 Kalit: Darslikda: 1960-yillarda 3 mlrd, 2011-yilda 7 mlrd, 2022-yilda 8 mlrd — post raqamlari mos.
Z
ZarinaAholi — yilga bog‘liq: har yilga bitta qiymat. Bu : aniqlanish sohasi — yillar, qiymatlar sohasi — mlrd. f(2011) = 7.
A
AnvarGrafikda har bir tik chiziq grafikni ko‘pi bilan bir nuqtada kesadi — funksiya belgisi. Agar bitta yilga ikki qiymat bo‘lsa, funksiya emas.
J
JasurDiagrammaning o‘qi 0 dan boshlanadi. 3 mlrd ustuni 3 sm, 7 mlrd ustuni 7 sm: 7 : 3 ≈ 2,33. Ustunlar nisbati raqamlar nisbatiga teng.
M
MalikaAziz kub yasadi, qirrasi a = 10 sm. Yoq diagonali a√2 ≈ 14,1 sm, fazoviy diagonal a√3 ≈ 17,3 sm. Taranglangan ip — to‘g‘ri chiziq; uch nuqtali tayanch doim bitta tekislikda turadi.
Siz
Ikkinchi kalit: diagramma halol chizilgan — o‘q 0 dan boshlanadi.
Matematika
🔒Qulf 2: Diagramma va funksiya
Topshiriq: Qaysi juftlik funksiya bo‘la olmaydi (x — yil, y — mlrd)?
🔑 Kalit: Diagramma o‘qi 0 dan boshlanadi: ustunlar 3 sm va 7 sm, nisbat 7 : 3 ≈ 2,33 — raqamlarga mos, bezatilmagan.
Seshanba
A
AnvarAccess da Populations jadvali: Year, Billions. So‘rovda yangi maydon: Ratio: / = 7/3.
Z
ZarinaYana IIf(>2,"more than doubled","not doubled"). Natija: «more than doubled». Σ Totals da Group By va Avg ham bor.
J
JasurEslatma: Access da Log(x) — natural logarifm, ya’ni asosi e ≈ 2,718; Log(1) = 0. O‘nli logarifm emas!
M
MalikaTakrorlash qoidasi: natijani qo‘lda ham sanaymiz. 7 : 3 = 2,333… — kompyuter bilan mos.
Siz
Uchinchi kalit: hisob 2,33 chiqdi, 2 dan katta.
Informatika
🔒Qulf 3: Hisoblangan maydon
Topshiriq: Access da Log(1) nimaga teng?
🔑 Kalit: So‘rov: Ratio = 7/3 ≈ 2,33 > 2, qo‘lda hisob ham mos: «ikki baravardan ko‘p» to‘g‘ri.
A
AnvarPostning sarlavhasi: «Kichkinagina sayyoramiz to‘lib ketdi!» -gina — qo‘shimchasi: mehr va tashvish. Ilmiy matnda bunday shakl deyarli ishlatilmaydi.
Z
ZarinaMisollar: kitobcha — kichik kitob; qizaloq; onaxon va akajon — mehr; ba’zan kinoya ham bo‘ladi. Isbot esa raqam bilan beriladi, qo‘shimcha bilan emas.
JasurInfinitiv doim «ь» bilan: «любить», «беречь». «Смотреть» — ikkinchi tuslanish.
Siz
Sarlavhadagi mehribon ohang postni yoqimli qiladi, ammo bu isbotning bir qismi emas.
Ona tiliRus tili
🔒Qulf 4: Sifat va fe’l
Topshiriq: Qaysi gap to‘g‘ri yozilgan?
Chorshanba
Z
ZarinaStudy with others: Every member has a role. All the information is useful. Everyone gives an opinion.
A
AnvarA fact-checker is a person who checks claims before sharing them. We work on this every day, not all day!
J
JasurPost yil va raqamlarni ochiq aytgan, shuning uchun hamma darslikdan tekshira oladi. Bu to‘rtinchi kalit.
M
MalikaDavlat-huquqdan: planshet Anvarniki — egalik huquqi: , va . Jasur uni vaqtincha oldi: foydalanishi mumkin, ammo sotishga (tasarruf etishga) haqqi yo‘q.
Siz
Jamoada vazifa ham, mulk ham aniq bo‘lsa, kelishmovchilik kam.
Ingliz tiliDavlat va huquq asoslari
🔒Qulf 5: Jamoa va mulk
Topshiriq: Qaysi jumla to‘g‘ri?
🔑 Kalit: Post yillar va raqamlarni ochiq aytadi — har kim darslikdan tekshirishi mumkin.
A
AzizFizika darsida mayatnik! 20 ta tebranish 40 s da. Davri qancha?
AnvarAziz yana: «Benzin va kerosin boshqa-boshqa neftdan olinadi». Kimyoda: neft — aralashma; bilan qaynash haroratiga ko‘ra ajraladi: benzin ≈150 °C gacha (C₅–C₉), kerosin 150–300 °C (≈C₉–C₁₆), undan yuqorida mazut.
Aziz, neft bitta, fraksiyalar esa qaynash haroratiga qarab farq qiladi. Yonganda CO₂ va SO₂ ajraladi: toza yoqilg‘i muhim.
FizikaKimyo (Organik kimyo)
🔒Qulf 6: Tebranish va neft
Topshiriq: Mayatnik 30 ta tebranishni 60 s da bajardi. Davri qancha?
Payshanba
Z
ZarinaAdabiyot nazariyasi: — ikki narsani umumiy belgi bilan solishtirish; to‘rt qismi bor: o‘xshatilgan, o‘xshatilayotgan, o‘xshatish sababi va vositasi.
A
AnvarBizning post: «Aholi qor ko‘chkisidek o‘sdi». O‘xshatilgan — aholi, o‘xshatilayotgan — ko‘chki, vosita — «-dek». Sabab aytilmagan.
M
MalikaSabab va vosita yo‘q bo‘lsa — . Ro‘yxat berish — : «1, 3, 7, 8 mlrd». Qarama-qarshilik — .
Siz
She’riy san’atlar chiroy beradi, ammo «ko‘chkidek» o‘sish haqida aniq raqam bermaydi. Raqam kalitlarda.
Adabiyot
🔒Qulf 7: Sarlavhadagi san’atlar
Topshiriq: «Qor ko‘chkisidek» ifodasida «-dek» tashbehning qaysi qismi?
Z
ZarinaBiologiya: bakteriyalar DNK almashadi. — hujayra tashqaridan DNK bo‘lagini oladi (tajriba 1928-yilda). 1944-yilda boshqa olimlar buni aynan DNK ekanini ko‘rsatdi.
A
Anvar1944 − 1928 = 16 yil: bitta tajriba yetmadi, keyingi tajribalar tasdiqladi. Dalil to‘planib boradi.
J
JasurYana: — bakteriofag orqali (1952), — sitoplazma ko‘prigi orqali, plazmida o‘tadi (1946). Shuning uchun antibiotikka chidamlilik tez tarqaladi.
M
MalikaGen muhandisligida fermentlar: restriktazalar ma’lum ketma-ketlikda DNK ni kesadi, ligaza tikadi. EcoRI nomi Escherichia coli dan.
Siz
Bizning raqamlar ham ikki joydan mos chiqdi: bu ishonchni oshiradi.
Biologiya
🔒Qulf 8: Bitta tajriba yetmaydi
Topshiriq: 1928-yildan 1944-yilgacha necha yil o‘tgan?
A
AnvarJahon tarixi: Birinchi jahon urushidan keyin Afrikaning deyarli hammasi Yevropa davlatlari qo‘lida; faqat Efiopiya va Liberiya mustaqil qoldi, Misr 1922-yildan rasman mustaqil.
Z
ZarinaO‘zbekiston tarixi: darslikka ko‘ra, ikkinchi besh yillikda 539 ta yangi maktab qurildi, umumta’lim maktablarida 931 800 o‘quvchi o‘qidi, ta’lim 18 tilda olib borildi. 1937-yilda savodxonlik maktablari 413 taga yetdi.
J
JasurYozuv ham o‘zgargan: 1929-yilda lotin, 1940-yil 8-mayda kirill. 1940 − 1929 = 11 yil. Darslik rasmiy sabablarni ham, tanqidchilarning fikrini ham yozadi.
M
MalikaYaxshi manba bir necha qarashni keltiradi. Bizning postda esa raqam bor, qarash yo‘q — chunki u faqat sonlar haqida. Bu ham mos.
Siz
Hukm vaqti keldi.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi
🔒Qulf 9: Ikki fikrni aytish
Topshiriq: Qaysi ikki Afrika davlati Birinchi jahon urushidan keyin mustaqil qoldi?
Juma
A
AnvarKalitlar: darslik raqamlari mos, diagramma halol, so‘rov 2,33 berdi, manba ochiq.
Z
ZarinaIkki kalit hal qiladi: raqamlar mosligi va 7 : 3 ≈ 2,33. Diagramma va manbaning ochiqligi esa ishonchni oshiradi.
J
JasurHukm: TRUE. Ehtiyot: «1960-yillar» keng ibora, biz darslikdagi 3 mlrd ga tayandik; da’vo faqat o‘tgan haqida; kelajakda ikki baravar o‘sishi haqida hech narsa demaydi.
M
MalikaHa: 2011 dan 2022-yilgacha 1 mlrd qo‘shildi, o‘sish sur’ati esa sekinlashmoqda — demografik o‘tish nazariyasi ham shuni kutadi.
Siz
Rozimiz: TRUE. Hisobotni yozamiz!
Geografiya (Amaliy geografiya)
🔒Qulf 10: Hukm
Topshiriq: Hukmni qaysi ikki kalit hal qildi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 13 ta fanni birlashtirdi.
MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotBiologiyaDavlat va huquq asoslariFizikaGeografiya (Amaliy geografiya)Jahon tarixiKimyo (Organik kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tili
0 / 13 yulduz
Jamoa hisoboti
3 dan 7 mlrd gacha — TRUE
Da’vo: «1960-yillardan 2011-yilgacha dunyo aholisi ikki baravardan ko‘p oshgan». Hukm: TRUE. Darslikda 3 mlrd (1960-yillar) va 7 mlrd (2011); 7/3 ≈ 2,33. Diagramma o‘qi 0 dan boshlanadi, manba ochiq. Ehtiyot: da’vo kelajak haqida hech narsa demaydi; 2022-yilda 8 mlrd, o‘sish sekinlashmoqda. Nima qilish kerak: raqamni manba va hisob bilan tekshiring.
— 10-B jamoa
Topilgan kalitlar
Darslikda: 1960-yillarda 3 mlrd, 2011-yilda 7 mlrd, 2022-yilda 8 mlrd — post raqamlari mos.
Diagramma o‘qi 0 dan boshlanadi: ustunlar 3 sm va 7 sm, nisbat 7 : 3 ≈ 2,33 — raqamlarga mos, bezatilmagan.
So‘rov: Ratio = 7/3 ≈ 2,33 > 2, qo‘lda hisob ham mos: «ikki baravardan ko‘p» to‘g‘ri.
Post yillar va raqamlarni ochiq aytadi — har kim darslikdan tekshirishi mumkin.
Yulduzli savollar
3 mlrd dan 7 mlrd ga o‘sish necha baravar?
Diagramma «halol» ekanini nima ko‘rsatdi?
O‘ylab ko‘r: 2011-yilda 7 mlrd, 2022-yilda 8 mlrd. «11 yilda ikki baravar oshdi» deyilsa, bu to‘g‘rimi?