Referat va professiogramma: kasbiy rejani himoya qilish
Kasbiy rejani referat shaklida tayyorlash uchun quyidagi tartibga amal qilinadi: bajariladigan ishlar ketma-ketligi; ularning bir-biriga bog‘liqligi; har bir ish uchun muddat; ish bosqichlari bo‘yicha batafsil bayon; xulosalar; foydalanilgan manbalar ro‘yxati va taqdimot. Referat shaxsiy reja yoki professiogramma asosida yozilishi mumkin. Professiogramma — kasbga berilgan tavsif: unda kasbning nomi, xalq xo‘jaligidagi ahamiyati, mehnat turi (qo‘l, mexanizatsiyalashgan yoki avtomatlashtirilgan), mehnat predmeti va mahsuloti, kerakli bilim va mahorat, ish joyi va sharoiti, mehnat va dam olish tartibi, tibbiy to‘sqinliklar, shaxs sifatlariga talablar, kasbning shaxsga ta’siri, o‘qish yo‘llari (9-sinfdan keyin 10–11-sinflar, kasb-hunar maktabi, kollej yoki texnikum, so‘ng oliy ta’lim), o‘sish istiqboli va turdosh kasblar ko‘rsatiladi. Masalan, stanoklar va avtomat liniyalari sozlovchisi: u uskunani muayyan mahsulotga tayyorlaydi, sinov detalini ishlab ko‘radi va og‘ishlarni topib tuzatadi; unga yuqori texnik bilim, mantiqiy va ijodiy fikrlash, ko‘rib eslab qolish xotirasi kerak; mashinasozlik va metallga ishlov berish korxonalarida ishlaydi; turdosh kasb — dasturli stanok operatori. Himoyada o‘quvchi referatini qisqa taqdim qiladi, savollarga javob beradi va «Men tanlagan kasb» davra suhbatida fikr bildiradi. Sozlovchi va boshqa korxona ishlarini faqat o‘qituvchi bilan, ruxsat bilan, himoya vositalarida ko‘rish mumkin; uyda mustaqil mashq qilish xavfli.
Himoya mashqi: har bir o‘quvchi uch daqiqada professiogramma yoki reja referatini taqdim etadi, sinf ikkita savol beradi, so‘ng «Men tanlagan kasb» davra suhbati o‘tkaziladi.