1-amaliy ish: uglerod (IV)-oksid hosil qilish va uning xossalari bilan tanishish
Amaliy ishda avval bo‘r yoki marmar bo‘laklariga suyultirilgan xlorid kislota ta’sir ettirib CO₂ olinadi: CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + H₂O + CO₂↑. Gaz o‘tkazgich nay orqali CO₂ ohakli suvga yuborilganda loyqalanish kuzatiladi (CaCO₃↓), davom ettirilsa suyuqlik tiniqlashadi, chunki eruvchan Ca(HCO₃)₂ hosil bo‘ladi. Gaz distillangan suvdan o‘tkazilganda hosil bo‘lgan kuchsiz H₂CO₃ ko‘k lakmusni qizartiradi; fenolftalein qo‘shilgan NaOH eritmasidan o‘tkazilsa, ishqor sarflanib pushti rang yo‘qoladi: CO₂ + 2NaOH → Na₂CO₃ + H₂O. Tuproq namunasiga kislota ta’sir ettirilsa, karbonatlar borligidan gaz pufakchalari chiqadi, tuproq filtratiga AgNO₃ qo‘shilsa, oq cho‘kma xlorid ionini ko‘rsatadi: Ag⁺ + Cl⁻ → AgCl↓. Hamma ishni o‘qituvchi bilan, himoya ko‘zoynagi va xalatda bajaring; kislota va ishqor teriga tegsa, darhol ko‘p suv bilan yuving va o‘qituvchiga ayting.
Hisobot jadvali: ustunlar — «Tajriba», «Kuzatish», «Reaksiya tenglamasi», «Xulosa». Ish bajarilgach (o‘qituvchi nazoratida) jadvalni to‘ldiring; juftlik bilan almashib tekshiring. Uy sharoitida bu tajribalarni takrorlamang.