ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Jahon tarixi

Buyuk Britaniya: tuzum, iqtisod va ichki siyosat

Darslar 11–12 · 2 ta dars · M. Lafasov, U. Jo‘rayev, E. Xoliqov, D. Qodirova. Jahon tarixi, 9-sinf, qayta ishlangan va tuzatilgan 3-nashr. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014
12

Buyuk Britaniyaning ichki siyosati

Darslik: 42–44-betlar
MaqsadIrlandiya muammosi, 1911-yilgi parlament islohoti va ishchilar harakatini (Leyboristlar partiyasi) bayon qilish.
Yangi so‘zlar
gomrul · Home Rule: self-government for Ireland within the United KingdomLordlar palatasi · House of Lords: the upper chamber of the British parliamenttred-yunion · trade unionLeyboristlar partiyasi · the Labour Party, named so from 1906
Tushuntirish

Irlandiya muammosi: ko‘pchilik Irland dehqonlari ijarachi bo‘lib, yer Britaniyadan kelgan yer egalariga tegishli edi; ocharchilik va qashshoqlik ko‘pchilikni Amerikaga ko‘chishga undadi. 1870-yillarda deputat Ch. Parnell Irlandiyaga muxtoriyat (gomrul) va agrar islohotni talab qildi; hukumat 1881-yilda «Yer akti»ni qabul qildi, ammo qarama-qarshilik davom etdi. 1886-yilda gomrul haqidagi qonun loyihasi parlamentda rad etildi, 1905-yilda A. Griffit «Shinfeyn» partiyasini tuzdi. 1912-yildagi yangi loyiha 1914-yilda qabul qilindi, ammo Birinchi jahon urushi boshlangani sababli joriy etilishi keyinga qoldirildi. 1911-yilgi parlament islohoti Lordlar palatasining veto huquqini cheklab, Jamoalar palatasi qaroriga ustunlik berdi, parlament muddatini 5 yil qildi va deputatlarga maosh joriy etdi. Kasaba uyushmalari 1900-yilda o‘z partiyasini tuzdi (1906-yildan Leyboristlar partiyasi) va o‘sha yili 29 o‘rin oldi. 1912-yilda konchilar ish tashlashidan so‘ng minimal ish haqi to‘g‘risidagi qonun qabul qilindi; shuningdek, 1908-yilda 70 yoshdan pensiya, 1911-yilda kasallik va ishsizlik sug‘urtasi joriy etilgan edi.

1881Yer to‘g‘risidagi qonun1886Home Rule rad etildi1905Shinn Fein1911Lordlar vetosi cheklandi1914Home Rule qonuni
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf o‘qituvchisi har bir o‘quvchining fikri ahamiyatli ekanini aytib, muhokama oxirida nima kelishilgani va nima ochiq qolganini doskaga yozdi. Shunda keyingi darsda bahs qayerdan davom etishi ma’lum bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Siyosatshunoslar va jurnalistlar bahsli masalalarning ikki tomonini yozadi, jamoat muhokamalarini yurituvchilar kelishilgan va kelishilmagan nuqtalarni ajratadi, o‘qituvchilar bahs tartibini o‘rgatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir mavzu bo‘yicha bahsda eshitgan ikki fikringizni yozib, har birining asosiy sababini bitta jumlada ko‘rsating. Siz hali tomon tanlashingiz shart emas.

Namunalar
Gomrul so‘zining ma’nosi: Irlandiya Britaniya tarkibida qolib, o‘z ichki ishlarini o‘zi boshqarishi (to‘liq mustaqillik emas).
Lordlar palatasining vakolati: 1911-yilgacha ular qonunni bekor qila olardi; keyin Jamoalar palatasi qonunni uch marta qabul qilsa, Lordlar rad etsa ham kuchga kirardi.
Sinfda faoliyat

«Vaqt chizig‘i»: 1875 — 1881 — 1886 — 1905 — 1912 — 1914 sanalari bo‘yicha Irlandiya muammosini kartochkalarda joylashtiring.

Mashq
1
Gomrul nima va uni kim talab qilgan?
2
1911-yilgi parlament islohoti nimani o‘zgartirdi?
3
Leyboristlar partiyasi qachon tuzilgan va 1906-yilda necha o‘rin olgan?
4
Nima uchun ishchilar o‘z partiyasini tuzishga qaror qildi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliFikr varaqalari tahliliHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →