Germaniya imperiyasining ichki siyosati
Bismark hukumati Germaniyani «prusslashtirish»ga intildi: polyaklar yashaydigan sharqiy hududlarda polyak tilidagi maktablar yopildi, Elzas-Lotaringiyada ham nemis tili majburan joriy etildi. Katolik cherkovi ta’siriga qarshi «Kulturkampf» tadbirlari o‘tkazildi: 1872-yilgi qonun maktablar ustidan nazoratni cherkovdan davlatga o‘tkazdi, fuqarolik holati aktlarini qayd etish davlatga o‘tdi. 1878-yilda sotsialistlarga qarshi favqulodda qonun qabul qilinib, GSDP faoliyati deyarli taqiqlandi (qonun 12 yil amal qildi), ammo Bismark ishchilar uchun kasallik, jarohat va qarilik sug‘urtasi qonunlarini ham qabul qildirdi. 1888-yilda Vilgelm II taxtga chiqdi, hokimiyatni bo‘lishishni istamadi va 1890-yilda Bismark iste’fo berdi; favqulodda qonun bekor qilindi. GSDP ommaviy partiyaga aylandi: 1912-yilgi saylovda 34,8 foiz ovoz oldi. 1891-yildan yakshanba dam olish kuni bo‘ldi, 13 yoshgacha bolalar mehnati taqiqlandi; keyinchalik ish kuni 9,5 soatga tushdi. Qishloq xo‘jaligida yunkerlar yollanma mehnat va mineral o‘g‘itlardan foydalandi, ortiqcha ishchilar shaharlarga ko‘chdi.
| Tayoq | Sabzi |
|---|---|
| Kulturkampf, 1872 | Kasallik, jarohat, keksalik sug‘urtasi |
| Sotsialistlarga qarshi qonun, 1878–1890 | — |
Sinfdoshlar bir qoidani yoqtirmay, birdan to‘xtatish o‘rniga ikki variant taklif qildi: qisman o‘zgartirish yoki ikki hafta sinab ko‘rish. Kelishuv topildi va hech kim xafa bo‘lmadi.
Muzokarachilar va mediatorlar tomonlarni yarashtiradi, kasaba uyushmalari vakillari ish sharoitini muhokama qiladi, loyiha rahbarlari talablar va imkoniyatlarni muvozanatlaydi.
Oilada bahsli bir mayda masala chiqsa, ikkala tomon uchun ham maqbul uchta variant yozib ko‘ring. Eng yaxshisini tanlashdan oldin har biriga bitta afzallik va bitta kamchilik ayting.
«Ijtimoiy sug‘urta»: o‘quvchilar bugungi kunda kasallik yoki keksalikda yordam beruvchi 3 ta tizimni (tibbiy sug‘urta, pensiya va h.k.) ro‘yxat qiladi.