Tropik va Janubiy Afrika mamlakatlari
XIX asrning oxirgi choragida Yevropa davlatlari Afrikani tez bo‘lib oldilar. 1884–1885-yillardagi Berlin konferensiyasi Afrika qirg‘oqlarida va ichki hududlarda yer da’vo qilish qoidalarini belgiladi; bunda afrikaliklarning o‘zi qatnashmadi. Fransiya G‘arbiy Afrikaning katta qismini egalladi; sudanlik lashkarboshi Samori Ture uni 1898-yilgacha to‘xtatib turdi, keyin asirga olinib Gabonga surgun qilindi (1900-yilda vafot etgan). Kongo havzasi 1885-yilda Belgiya qiroli Leopold II ning shaxsiy mulki bo‘ldi, 1908-yilda esa Belgiya mustamlakasiga aylandi. Janubda 1870–1880-yillarda olmos va oltin topilishi yevropaliklarni jalb qildi; Sesil Rods kompaniyalari konlarni egalladi. 1879-yilda Ketchvayo boshchiligidagi zulular Isandlvanada ingliz qismini mag‘lub etdi, ammo yil oxirida Britaniya Zululendni bo‘ysundirdi. Burlar (Transvaal va Oranj respublikalari) bilan 1899–1902-yillarda ingliz–bur urushi bo‘ldi; tinchlik shartnomasi bilan ular Britaniya hukmronligiga o‘tdi, 1910-yilda esa Kap, Natal, Transvaal va Oranj Janubiy Afrika Ittifoqiga birlashtirildi. Efiopiya mustaqilligini saqlab qoldi: 1896-yil 1-martda imperator Menelik II qo‘shini Adua jangida italiyaliklarni yengdi. Janubi-g‘arbiy Afrikada Germaniya bosib olgan yerlarda 1904-yilda gerero, keyin nama qabilalari qo‘zg‘olon ko‘tardi; qo‘zg‘olonlar shafqatsizlarcha bostirilib, bu xalqlarning katta qismi halok bo‘ldi (bugungi tarixchilar buni genotsid deb baholaydi).
Afrika xaritasida 1914-yilgacha mustaqil qolgan ikki davlatni (Efiopiya, Liberiya) toping va qolgan hududlarni qaysi davlatlar egallaganini jadvalga yozing.